Ndryshimet klimatike kanë rritur ndjeshëm rrezikun e zjarreve në pyje në Ballkanin Perëndimor, me Shqipërinë dhe Kosovën që përjetuan një nga vitet më shkatërruese në dekadën e fundit. Sipas Sistemit Evropian të Informacionit për Zjarret në Pyje (EFFIS), gjatë vitit 2024, në Shqipëri u regjistruan 168 zjarre, të cilat dogjën 46,534 hektarë, ndërsa në Kosovë pati 94 zjarre, duke djegur 12,079 hektarë.

Në rajon, Maqedonia e Veriut u prek më rëndë, me 95,181 hektarë të djegur nga 131 zjarre, ndërsa në Bosnjë-Hercegovinë u shënuan 43,571 hektarë të djegur nga 178 zjarre. Serbia dhe Mali i Zi gjithashtu raportuan dëme të konsiderueshme, përkatësisht 38,954 hektarë dhe 23,054 hektarë.

Kapacitetet e Kufizuara dhe Ndihma Ndërkombëtare

Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut u detyruan të aktivizonin Mekanizmin Evropian të Mbrojtjes Civile për ndërhyrje nga ajri në disa raste, për shkak të mungesës së mjeteve të mjaftueshme zjarrfikëse dhe fuqisë punëtore. Në zona si Qarku i Gjirokastrës dhe Vlorës, zjarret kërcënuan fshatra të zbrazura nga emigracioni, duke vështirësuar përpjekjet për shuarjen e flakëve.

Investimet dhe Nevojat e Urgjencës

Ministria e Turizmit dhe Mjedisit në Shqipëri shpalli 2024-ën si “Viti i Pyjeve”, por ekspertët vlerësojnë se shumica e bashkive nuk kanë paraqitur ende programe të qarta për mbjelljen e fidanëve dhe ripërtëritjen e zonave të dëmtuara.

Sipas një raporti të Bankës Botërore për Klimën dhe Zhvillimin, Shqipëria duhet të investojë 6 miliardë dollarë gjatë dekadës së ardhshme për mbrojtjen nga përmbytjet, zjarret në pyje, tërmetet dhe rrëshqitjet e dheut. Kosova, nga ana tjetër, duhet të investojë 2.8 miliardë dollarë për të përballuar kërcënimet e ngjashme.

Raporti thekson se 95% e bashkive shqiptare janë prekur nga fatkeqësitë natyrore dhe klimatike gjatë dy dekadave të fundit, duke vënë theksin në nevojën urgjente për masa mbrojtëse dhe investime të qëndrueshme për të zvogëluar rreziqet e ardhshme.

Kërkesa për Veprim të Shpejtë dhe Efektiv

Ndërsa ndryshimet klimatike vazhdojnë të përkeqësojnë situatën, ekspertët theksojnë nevojën për bashkëpunim rajonal, forcim të kapaciteteve të mbrojtjes civile dhe ndërgjegjësim të komuniteteve lokale për të parandaluar katastrofat e ardhshme.