Presidenti i Francës, Emmanuel Macron, do të paraqesë sot vizionin e tij për mënyrën se si arsenali bërthamor francez mund të kontribuojë në forcimin e mbrojtjes evropiane, në një kohë kur kontinenti po përballet me një mjedis sigurie gjithnjë e më të paqëndrueshëm dhe me pasiguri rreth angazhimit afatgjatë të SHBA-së.

Fjalimi do të mbahet në bazën e nëndetëseve bërthamore në Île Longue, në Brittany, dhe pritet të ndiqet nga afër në kryeqytetet evropiane. Për dekada me radhë, Evropa është mbështetur kryesisht në ombrellën bërthamore të SHBA-së në kuadër të NATO-s, por lufta në Ukrainë dhe tensionet me Rusinë kanë rritur debatin mbi nevojën për një arkitekturë më autonome sigurie.

Doktrina franceze dhe dimensioni evropian

Macron ka sinjalizuar më herët se po shqyrton një doktrinë të përditësuar, e cila mund të përfshijë “bashkëpunim të veçantë, ushtrime të përbashkëta dhe interesa të përbashkëta sigurie me disa vende kyçe”. Sipas burimeve pranë presidencës, priten “ndryshime dhe zhvillime mjaft të rëndësishme”, megjithëse pa detaje konkrete.

Franca mbetet e vetmja fuqi bërthamore brenda Bashkimit Evropian, me rreth 290 koka bërthamore, ndërsa United Kingdom është e vetmja fuqi tjetër bërthamore evropiane, por jashtë BE-së. Në kontrast, United States dhe Russia zotërojnë arsenale shumë më të mëdha.

Kancelari gjerman Friedrich Merz ka konfirmuar se po zhvillon bisedime konfidenciale me Macron për një sistem parandalues bërthamor evropian. Ndërkohë, kryeministri britanik Keir Starmer ka theksuar se sistemi britanik tashmë mbulon aleatët e NATO-s, duke shtuar se bashkëpunimi me Francën po thellohet.

Megjithatë, mbetet e paqartë se si do të funksiononte praktikisht një mekanizëm i përbashkët mes 27 vendeve të BE-së. Këshilltari ushtarak i Macron, Bernard Rogel, ka theksuar se kontrolli mbi vendimin për përdorimin e armëve bërthamore do të mbetet ekskluzivisht në duart e Francës, duke përjashtuar çdo ide për një vendimmarrje kolektive.

Sfida politike për Macron

Nisma vjen në një moment delikat për presidentin francez, i cili përballet me vlerësime të ulëta të miratimit brenda vendit. Analistët paralajmërojnë se një fjalim me ndryshime të thella doktrinore mund të ketë pasoja politike përpara zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027.

Historiani Florian Galleri vlerëson se Macron duhet të balancojë mes ambicies për një Evropë më sovrane në aspektin e sigurisë dhe rrezikut të reagimeve të brendshme politike, veçanërisht në një klimë ku forcat euroskeptike po fitojnë terren.

Fjalimi i sotëm pritet të japë sinjale të qarta nëse Franca do të avancojë drejt një dimensioni më të theksuar evropian të parandalimit bërthamor, apo nëse do të ruajë modelin tradicional të kontrollit strikt kombëtar mbi arsenalin e saj.