Së fundmi, zhvillimet politike dhe ligjore në Shqipëri kanë rritur shqetësimet për pavarësinë dhe funksionimin efektiv të Prokurorisë së Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK). Sipas ekspertëve, veprimet e fundit tregojnë një përpjekje të koordinuar për të kufizuar kompetencat e institucionit, duke përfshirë ndërhyrje në Kodin Penal dhe presion parlamentar.

Letra e Xhafajt dhe presioni politik
Një nga veprimet më të spikatura ishte letra e ish-ministrit të Brendshëm, Fatmir Xhafaj, drejtuar SPAK për një të ashtuquajtur “vizitë monitoruese”. Formalisht paraqitur si kërkesë e një strukture parlamentare, letra u perceptua si një provokim institucional dhe test i reagimit të SPAK, duke synuar të vendosë presion politik që në fillim. Refuzimi i prerë i SPAK për këtë ndërhyrje u konsiderua si një sinjal i fortë i pavarësisë së prokurorisë, por jo fundi i presionit politik.

Ndryshimet në Kodin Penal
Ndryshimet e fundit ligjore, veçanërisht heqja e pikës 7 të nenit 28 të Kodit Penal, konsiderohet si një ndërhyrje e rëndësishme. Kjo dispozitë garantonte përfitime konkrete për individët që bashkëpunonin me drejtësinë, duke përfshirë përjashtimin nga përgjegjësia penale ose ulje dënimi për pjesëtarët e grupeve kriminale ose organizatave të strukturuara. Shfuqizimi i saj në heshtje dhe pa transparencë mund të dekurajojë bashkëpunimin me SPAK, duke e vënë institucionin në një pozicion të dobësuar për të luftuar krimin e organizuar dhe korrupsionin në nivele të larta.

Bashkimi i interesave politike
Analistët paralajmërojnë se bashkimi i interesave mes figurave kryesore politike mund të ketë një synim strategjik: kontrollin dhe kufizimin e SPAK. Pavarësisht rivalitetit politik, ndryshimet e koordinuara tregojnë një përpjekje për të ruajtur monopolin politik dhe për të frenuar hetimet që prekin figura kyçe. Sipas ekspertëve, çdo ndërhyrje ligjore ose parlamentare nuk duhet parë si rastësore, por si pjesë e një strategjie për të frenuar instrumentet kryesore të luftës kundër krimit dhe korrupsionit.

Rreziqet për sistemin e drejtësisë
Dobësimi i instrumenteve ligjore dhe presioni politik mbi SPAK mund të sjellë pasoja afatgjata: relativizim i vlerës së dëshmive, rritje e mosbesimit të publikut tek drejtësia, dhe pengim i hetimeve ndaj individëve të përfshirë në korrupsion ose krim të organizuar. Ekspertët e fushës paralajmërojnë se pa mbrojtje të fortë ligjore dhe pa autonomi institucionale, SPAK mund të humbasë kapacitetin e saj për të funksionuar si një organ efektiv anti-korrupsion.

Konkluzioni
Të gjitha këto zhvillime – letra e Xhafajt, ndryshimet në Kodin Penal dhe presioni parlamentar – duhet të kuptohen si një strategji e koordinuar për të kufizuar pavarësinë e SPAK. Lufta kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit në nivelet më të larta kërkon institucione të forta, të pavarura dhe të mbrojtura nga ndikimi politik. Çdo dobësim i këtyre mekanizmave rrezikon themelin e sistemit të drejtësisë dhe besimin e qytetarëve në sundimin e ligjit.