Ekspertët shprehin shqetësimin se zbatimi i reformave për shkurtimin e institucioneve gjyqësore dhe riorganizimin territorial po kufizon dhe largon shërbimet nga qytetarët. Shkrirja e gjykatave në rrethe dhe reforma territoriale po shkaktojnë boshatisjen e qyteteve, shtimin e emigracionit dhe sfida në aksesin e drejtësisë për qytetarët.

Dorina Azo, një avokate nga Kavaja, tregon se largimi i Gjykatës së Shkallës së Parë në Kavajë dhe bashkimi i saj me atë të Durrësit ka sjellë shpenzime të shtuara për qytetarët dhe ka penguar aksesin në drejtësi. Kjo ka ndikuar në boshatisjen e qytetit dhe në rritjen e emigracionit, veçanërisht tek pensionistët.

Avokati Klodian Gjermeni thekson se shkurtimi i numrit të gjykatave dhe centralizimi i tyre ka çuar në zvarritjen e proceseve gjyqësore dhe ka rritur afatet për vendimet gjyqësore. Situata ka krijuar sfida për qytetarët në marrjen e drejtësisë në kohë reale.

Reforma gjyqësore, e miratuar në qershorin e vitit 2022, ka shkaktuar shqetësime në lidhje me kostot e shtuara për qytetarët dhe ka dëmtuar aksesin e tyre në drejtësi. Avokatët kanë kundërshtuar këtë reformë, duke e vlerësuar si një rrezik për aksesin e qytetarëve në drejtësi dhe profesionalizmin e fushës së tyre.

Në anën tjetër, reforma territoriale, e miratuar në vitin 2014, ka shkaktuar kufizime në shërbimet vendore, duke pasuar reduktimin e numrit të bashkive dhe komunave. Ekspertët pohojnë se kjo ka rritur pabarazinë midis zonave urbane dhe rurale, ndërsa shërbimet janë kufizuar, sidomos në bashkitë më të vogla.

Agron Haxhimali, drejtor ekzekutiv i Institutit të Bashkive, vlerëson se kjo reformë ka ndikuar negativisht në përfaqësimin lokal dhe ka sjellë pabarazi të shërbimeve në zonat rurale. Ai shton se largimi masiv i qytetarëve drejt qyteteve të mëdha është një pasojë e këtyre kufizimeve dhe shpërndarjes së pakët të burimeve financiare lokale.

Megjithatë, disa ekspertë si Merita Toska nga Co-PLAN shohin reformën territoriale si një mundësi për përmirësim, duke shtuar se përgjegjësitë e reja janë njëkohësisht një sfidë dhe mundësi për bashkitë e reja. Sidoqoftë, shqetësimet për shërbimet vendore dhe aksesin e qytetarëve në drejtësi vijojnë të mbeten tema kryesore të diskutimit në kontekstin e reformave të ndryshme në Shqipëri.