Klima globale nuk është më ajo që kemi njohur dikur. Ajo nuk po ndryshon vetëm në ndjesi, por edhe në mënyrë shkencore dhe të matshme. Stinët tradicionale – pranvera, vera, vjeshta dhe dimri – po transformohen në mënyrë dramatike, duke u zëvendësuar me fenomene të reja klimatike, të cilat janë tërësisht të krijuara nga aktiviteti njerëzor.

Një studim i fundit i publikuar në revistën “Progress in Environmental Geography”, vë në dukje se nuk po përballemi më thjesht me një ngrohje graduale apo me disa rreshje të rralla jashtë sezoni. Po përjetojmë lindjen e stinëve të reja antropogjene, të formësuara nga ndikimi i drejtpërdrejtë i njeriut mbi mjedisin dhe klimën.

Tre kategori të stinëve të reja

Sipas autorëve të studimit, stinët e reja mund të ndahen në tre kategori:
1. Stinët sinkopike – karakterizohen nga ngjarje ekstreme dhe të papritura. Dimrat janë gjithnjë e më të butë, verat gjithnjë e më të zjarrta, dhe rrebeshet apo thatësirat ndodhin pa paralajmërim. Kjo sinkopë klimatike përmbys ciklet e natyrës dhe dëmton ekosistemet e brishta.
2. Stinët aritmike – janë stinët që nuk ndjekin më një ritëm të caktuar. Pranvera vjen gjithnjë e më herët, ndërsa vjeshta mund të zhduket thuajse krejt. Kjo bën që bimët të lulëzojnë jashtë kohe dhe kafshët migratore të humbin orientimin biologjik.
3. Stinët e zhdukura – në disa zona të botës, kalimet graduale nga një stinë në tjetrën nuk ekzistojnë më. Klima kalon direkt nga e nxehta ekstreme në të ftohtin përvëlues – dhe anasjelltas – duke zhdukur konceptin e tranzicionit stinor.

Stinët me origjinë njerëzore

Studimi thekson gjithashtu se, përtej çrregullimeve të klimës natyrore, aktiviteti i njeriut ka krijuar edhe stinë të reja artificiale, të përsëritura çdo vit:
• Stina e mjegullës në Azinë Juglindore, e cila ndodh mes korrikut dhe tetorit. Për shkak të djegies masive të pyjeve për krijimin e tokave bujqësore, rajoni mbulohet me një re të dendur tymi dhe grimcash të dëmshme për javë të tëra.
• Sezoni i mbeturinave plastike në Bali, ku nga nëntori deri në mars, baticat sjellin deri në 60 ton plastikë çdo ditë në plazhet e ishullit, të mbledhura nga oqeani. Një stinë e krijuar ekskluzivisht nga ndotja detare.

Një realitet i ri klimatologjik

Këto fenomene nuk janë më përjashtime apo anomali – ato po bëhen normë. Studimi e lidh këtë transformim me Antropocenin, periudhën e re gjeologjike e karakterizuar nga ndikimi i njeriut mbi Tokën. Rritja e gazrave serë, shpyllëzimi masiv, ndotja industriale dhe përdorimi i pakufishëm i burimeve natyrore kanë prodhuar jo vetëm një planet më të nxehtë, por edhe një planet me stinë të reja.

Përshtatja nuk mjafton

Në disa rajone, autoritetet po përpiqen të përshtaten me këto kushte të reja, duke ndaluar zjarrvënien apo duke pastruar rregullisht mbeturinat. Por sipas studiuesve, kjo nuk është e mjaftueshme. Nuk duhet të mësohemi me stinët e reja, por të luftojmë shkaqet që i krijojnë ato.

Nëse ky trend nuk ndalet, fëmijët e brezave të ardhshëm mund të mos njohin më stinët që dikur e ritmonin jetën në Tokë. Në vend të pranverës dhe vjeshtës, ata mund të rriten në një botë ku sezoni i tymit, i plastikës dhe i zjarreve janë të vetmet periudha të parashikueshme.