Koha ndihet kaq e saktë sa rrallë herë e vëmë në dyshim ekzistencën e saj. Ndërsa orët vazhdojnë të ecin dhe ne lidhim ngjarjet në një vijë kohore të vetme, shumë fusha të fizikës teorike po shqyrtojnë mundësinë që koha të mos ekzistojë në një mënyrë themelore. Disa studiues argumentojnë se besimi ynë në një “tani” që rrjedh mund të jetë një mashtrim perceptimi.

Iluzionet e kohës në jetën e përditshme

Jeta jonë përditshme varet nga fakti që e kaluara, e tashmja dhe e ardhmja janë të përcaktuara qartë. Ne paguajmë faturat me kohë, vendosim alarmin për t’u zgjuar në mëngjes bazuar në kohë. Por, sipas shkencëtarëve, ekuacionet e fizikës nuk na tregojnë se cilat ngjarje po ndodhin “në këtë moment”.

Dr. Carlo Rovelli, një fizikant teorik i njohur, ka zhvilluar qasje në gravitetin kuantik që shpesh lënë mënjanë një parametër kohor global, duke na sugjeruar se koha, si një entitet i pavarur, mund të mos ekzistojë.

Koha, fizika dhe intuita

Intuitat tona na thonë se momenti i tashëm është i dallueshëm, ndërsa e ardhmja perceptohet dhe e kaluara duket e fiksuar. Megjithatë, teoritë e Einsteinit sugjerojnë se të gjitha momentet mund të jenë po aq reale, duke lënë asnjë “tashmë” universale. Kjo është konfirmuar edhe me eksperimente që tregojnë se graviteti mund të ngadalësojë kalimin e kohës.

Ndërsa kjo duket si një fenomen i pakapshëm për jetën e përditshme, orët atomike kanë konfirmuar se intervalet e kohës mund të ndryshojnë në varësi të shpejtësisë dhe fushave gravitacionale. Në këtë kuadër, koha mund të kalojë më ngadalë për dikë që ndodhet më afër një fushe gravitacionale të fortë.

Einstein dhe kuptimi ynë i kohës

Në teorinë e tij të relativitetit të përgjithshëm, Albert Einstein revolucionarizoi mënyrën se si ne e perceptojmë kohën. Ai sugjeroi se koha është relative dhe mund të ndryshojë në varësi të shpejtësisë së lëvizjes dhe masës tërheqëse të objekteve përreth. Ky fenomen i njohur si “shtrirja e kohës” është provuar në eksperimente me satelitë GPS dhe pjesëza që lëvizin shpejt.

Pavarësisht këtyre zbulimeve, shumë ekspertë besojnë se kohën mund ta shohim vetëm si një mjet llogaritës, një element të realitetit që ndihmon në organizimin e jetës sonë. Por, pavarësisht nga këto teori, njerëzit do të vazhdojnë të jetojnë me besimin se çdo moment ka vërtet rëndësi.