Një vajzë e vogël ka bërë një zbulim të jashtëzakonshëm arkeologjik gjatë një shëtitjeje familjare pranë Beit Shemesh muajin e kaluar. Ziv Nitzan, vetëm 3 vjeç, gjeti një vulë të lashtë, e cila sipas ekspertëve, daton rreth 3,800 vjet më parë, nga epoka e mesme e bronzit.

Si u zbulua vula e lashtë?

Vogëlushja nga Moshav Ramot Meir po ecte me familjen e saj në Tel Azeka në fillim të marsit, kur vuri re një objekt të veçantë mes gurëve. Motra e saj, Omer Nitzan, rrëfen:
“Ziv u përkul dhe nga të gjithë gurët përreth, ajo mori këtë të veçantin. Kur e fërkoi dhe hoqi rërën, kuptuam se ishte diçka ndryshe. I thirra prindërit të vinin dhe e raportuam menjëherë tek Autoriteti i Antikiteteve të Izraelit.”

Një zbulim i rrallë: Skarabi kananit

Sipas Dr. Daphna Ben-Tor, eksperte e amuletave dhe vulave të lashta, objekti i gjetur është një skarab kananit, një lloj vule që përdorej si hajmali dhe mjet identifikimi në epokën e bronzit. Këto vula u përdorën në varre, ndërtesa publike dhe shtëpi private, shpesh duke mbajtur simbolika fetare ose shoqërore.

Skarabët e tillë kanë origjinë nga Egjipti i lashtë dhe ishin të formës së një brumbulli të plehut, që për egjiptianët simbolizonte jetën e re dhe rilindjen.

Tel Azeka – Një vend me histori të lashtë

Vula u gjet në Tel Azeka, një vend i rëndësishëm arkeologjik në rajonin Shephelah, ku studiuesit kanë zbuluar mbetje nga Mbretëria e Judës, përfshirë muret e qytetit dhe instalimet bujqësore. Ky vend njihet edhe si fusha ku, sipas Biblës, Davidi u përball me Goliathin.

Profesori Oded Lipschits, drejtuesi i gërmimeve nga Universiteti i Tel Avivit, tha:
“Ne kemi gërmuar këtu për 15 vjet dhe kemi zbuluar se Tel Azeka ishte një qytet i rëndësishëm në Ultësirën e Judesë gjatë epokës së bronzit të mesëm dhe vonë. Skarabi i gjetur nga Ziv i bashkohet një liste të gjatë artefaktesh egjiptiane dhe kananite që tregojnë lidhjet midis këtyre kulturave.”

Ekspozita dhe rëndësia e gjetjes

Vula e lashtë do të ekspozohet për publikun gjatë ekspozitës speciale të Pashkës të organizuar nga Autoriteti i Antikiteteve të Izraelit (IAA) në Jerusalem, së bashku me artefakte të tjera nga periudha egjiptiane dhe kananite.

Ministri i Trashëgimisë, Amichai Eliyahu, vlerësoi këtë zbulim, duke thënë:
“Gjetja e Ziv na lidh me historinë e lashtë të qytetërimeve që kanë jetuar në këtë tokë për mijëra vjet.”

Drejtori i IAA, Eli Escusido, shtoi:

“Ziv dhe familja e saj meritojnë lëvdata për dorëzimin e kësaj gjetjeje të çmuar në Thesaret Kombëtare të Izraelit. Falë saj, kjo vulë do të jetë e aksesueshme për të gjithë.”

Një zbulim i tillë tregon se historia e lashtë mund të gjendet kudo – ndonjëherë edhe nga duart e vogla të një fëmije.