Sinai, Egjipt – Një nga zonat më të shenjta në botë, Mali Sinai – vendi ku, sipas traditës biblike, Moisiu mori Dhjetë Urdhëresat – po përballet me një transformim rrënjësor që ka ndezur debate të forta ndërkombëtare. Autoritetet egjiptiane kanë nisur ndërtimin e një mega-resorti luksoz pranë zonës së shenjtë, duke përfshirë hotele pesëyje, vila private, qendra tregtare dhe një teleferik që do të ngjitet deri në majë të malit.

Qeveria e Egjiptit e ka promovuar projektin, të njohur si “Transformimi i Madh”, si një “dhuratë për botën dhe për të gjitha besimet”, por kundërshtitë janë të shumta. UNESCO dhe organizatat ndërkombëtare kanë paralajmëruar për shkatërrimin e trashëgimisë kulturore dhe fetare në një zonë që prej shekujsh ka qenë vend pelegrinazhi për hebrejtë, të krishterët dhe myslimanët.

⸻

Një tokë e shenjtë që po ndryshon fytyrë

Për shekuj me radhë, pelegrinët kanë përshkuar rrugët e ashpra të Jabal Musa për të parë lindjen e diellit nga maja e malit dhe për të ndjekur udhëtime shpirtërore të drejtuara nga udhërrëfyesit beduinë lokalë. Por ky peizazh i paprekur malor, i shpallur Trashëgimi Botërore nga UNESCO, po transformohet me shpejtësi në një kompleks turistik modern, duke rrezikuar karakterin historik dhe shpirtëror të zonës.

Në këtë rajon ndodhet edhe Manastiri i Shën Katerinës, një nga manastiret më të vjetra të krishtera ende në funksion, i administruar nga Kisha Ortodokse Greke. Pas presionit diplomatik nga Greqia, autoritetet egjiptiane mohuan se kishin ndërmend ta mbyllnin manastirin, por gjykatat egjiptiane e kanë shpallur tokën ku ndodhet ai pronë shtetërore, duke ngritur alarmin për të ardhmen e tij.

⸻

Beduinët përballë zhvendosjes së detyruar

Një tjetër problem madhor lidhet me fatin e komunitetit autokton beduin Jebeleya, të njohur si “Rojet e Shën Katerinës”, të cilët për shekuj kanë mbrojtur dhe mirëmbajtur këtë zonë. Raportohet se shumë familje po zhvendosen me forcë, ndërsa shtëpitë dhe kampet ekologjike të tyre po shkatërrohen pa asnjë kompensim.

Sipas raportimeve, madje janë zhvarrosur trupa nga varrezat lokale për t’i hapur rrugë ndërtimit të një parkingu të ri pranë manastirit.

“Ky nuk është zhvillim i qëndrueshëm siç pretendohet, por një projekt i imponuar që i shërben të huajve dhe jo komunitetit lokal”, – shprehet Ben Hoffler, shkrimtar britanik dhe njohës i jetës së fiseve beduine në Sinai.

⸻

UNESCO dhe Patrikana Ortodokse ngrejnë alarmin

UNESCO ka paralajmëruar për dëmtimin e peizazhit të paprekur dhe ka kërkuar ndalimin e menjëhershëm të punimeve. Përplasjet diplomatike kanë përfshirë edhe Patrikanën Ortodokse të Jeruzalemit, e cila ka kujtuar se vetë Profeti Muhamed ka dhënë garanci mbrojtjeje për manastirin përmes një dokument historik, duke e cilësuar atë si një “simbol të paqes mes myslimanëve dhe të krishterëve”.

Edhe organizata si World Heritage Watch dhe St Catherine Foundation, të mbështetura nga Mbreti Charles III i Britanisë, kanë kërkuar që zona të shpallet “Trashëgimi Botërore në Rrezik”.

⸻

Turizmi kundër trashëgimisë

Qeveria egjiptiane e sheh këtë projekt si një strategji për ringritjen e industrisë turistike, e cila ka pësuar goditje nga pandemia e Covid-19 dhe lufta në Gaza. Synimi është të arrihen 30 milionë turistë deri në vitin 2028.

Por kritikët paralajmërojnë për një gabim historik: në përpjekje për të rritur fitimet, autoritetet po sakrifikojnë trashëgiminë shpirtërore dhe kulturore të një prej vendeve më të rëndësishme të njerëzimit. Ky konflikt ngjan me atë të viteve ’80, kur zhvillimet masive turistike në Detin e Kuq lanë komunitetet lokale të përjashtuara dhe të varfra.

⸻

Një betejë që sapo ka nisur

Megjithë paralajmërimet, punimet në Sinai vazhdojnë. Ndërsa qeveria e Egjiptit e prezanton projektin si një “hap drejt bashkimit të besimeve”, kritikët e shohin atë si një kërcënim për një trashëgimi të papërsëritshme shpirtërore. Fati i Manastirit të Shën Katerinës, i komuniteteve beduine dhe i vetë peizazhit të shenjtë mbetet pezull.

Sinai, një vend ku për shekuj është kërkuar paqe dhe përshpirtshmëri, rrezikon të shndërrohet në një destinacion komercial, ku historia, feja dhe natyra mund të humbin përballë interesave ekonomike.