Një histori që tejkalon kufijtë e zakonshmërisë dhe përplaset mes ligjit, ndjenjës dhe paragjykimit, po zhvillohet në Rovereto të Italisë. Anna Malfatti, baroneshë italiane e lindur në vitin 1936, u nda nga jeta në nëntor të vitit 2023, duke lënë pas një trashëgimi të rrallë – afro pesë milionë euro, që përfshijnë gjashte apartamente dhe rreth një milion euro në para të gatshme.

Por çfarë e bën këtë çështje kaq të përfolur? Baronesha vendosi që gjithë pasurinë e saj t’ia linte një shqiptareje 44-vjeçare, që e kishte ndihmuar për vite me radhë si pastruese dhe më pas si kujdestare personale.

Një testament i kontestuar

Në mars të vitit 2022, baronesha hartoi një testament noterial, ku e shpalli kujdestaren shqiptare trashëgimtare të vetme. Vetëm një muaj më vonë, i dha asaj një prokurë të përgjithshme që i lejonte kontrollin mbi pasurinë. Por, pas vdekjes së baroneshës, tetë nipërit e saj e hodhën menjëherë në dyshim testamentin.

Përmes avokatit Claudio Malfer, ata ngritën dy procese paralele:
• Një çështje civile për të anuluar testamentin.
• Një kallëzim penal me akuzën e mashtrimit ndaj një personi të paaftë (circonvenzione d’incapace).

Çështje e drejtësisë apo paragjykimit?

Avokati i kujdestares shqiptare, Nicola Canestrini, ka ngritur një shqetësim të fortë:

“Ky proces mban erën e racizmit të pavetëdijshëm,” thotë ai.
Ai kundërshton argumentet e palës kundërshtare që flasin për “gjakun që duhet respektuar” dhe “traditën familjare”, duke theksuar se klientja e tij ishte pranë baroneshës edhe kur nuk ishte më në punë, vetëm sepse ajo kërkonte pikërisht ndihmën e saj për çdo gjë të përditshme.

Provat – një betejë në dy fronte
• Prokuroria ka paraqitur një ekspertizë psikiatrike post-mortem, ku thuhet se baronesha kishte shenja të përkeqësimit mendor në muajt e fundit të jetës.
• Mbrojtja, nga ana tjetër, ka paraqitur një video të momentit kur u hartua testamenti, ku baronesha korrigjon noterin, duke dëshmuar vetëdije të plotë.

Ndërkohë, pasuria është sekuestruar preventivisht nga gjykata deri në një vendim përfundimtar.

Një ndalesë përpara vendimit

Seanca paraprake u zhvillua më 10 prill 2025, dhe tani i takon gjyqtares Consuelo Pasquali të vendosë më 8 maj:
• A do të pranohet pala civile – nipërit që kërkojnë anulimin e testamentit?
• A do të pranohet kërkesa e prokurorisë për të çuar kujdestaren shqiptare në gjyq penal për mashtrim?

Për momentin, kujdestarja nuk ka pranuar trashëgiminë, duke deklaruar se nuk dëshiron ta marrë pa u sqaruar nëse ka të drejtë ligjore.

⸻

Një gjyq që përball dy realitete: një aristokrate që vendosi të shpërblejë kujdesin e ndershëm të një emigranteje, dhe një trashëgimi që vendos në sfidë jo vetëm ligjin, por edhe paragjykimet kulturore. Vendimi i 8 majit pritet me interes të madh – në Itali, në Shqipëri, dhe përtej.