Në një botë ku ruajtja e mprehtësisë mendore në pleqëri është një shqetësim i vazhdueshëm, shumë njerëz kthehen tek aktivitetet si fjalëkryqet dhe Sudoku për të stërvitur trurin e tyre. Këto lojëra janë konsideruar prej kohësh si një mënyrë për të mbajtur trurin aktiv dhe për të parandaluar humbjen e aftësive njohëse me kalimin e kohës. Por, a janë vërtet kaq të efektshme?

Një studim i vitit 2020, i botuar në Frontiers in Human Neuroscience, ka treguar se lojërat e trurit si fjalëkryqet janë ndër aktivitetet më të përfshira në trajnimin e trurit dhe sjellin përfitime për aftësitë njohëse. Sidoqoftë, ekspertët thonë se lidhja mes enigmat dhe mprehtësisë mendore mund të mos jetë aq e drejtpërdrejtë sa duket.

Cila është lidhja mes IQ dhe enigmat?

Kellyan Niotis, një neurologe parandaluese, sugjeron se njerëzit që gëzojnë të bëjnë enigma mund të kenë një IQ verbal më të lartë, i cili është gjithashtu i lidhur me një rrezik më të ulët për zhvillimin e çmendurisë. Njerëzit që kanë arsim të lartë shpesh kanë një IQ verbal më të lartë, dhe kjo lidhje mund të ndihmojë në mbrojtjen e tyre ndaj sëmundjeve mendore, si demenca. Ky është një fakt që mbështet idenë se ata që janë të angazhuar në aktivitete si enigmat mund të kenë një përfitim të natyrshëm në ruajtjen e aftësive kognitive.

Sfida dhe “Përdor ose Humb”

Gary Small, drejtues i psikiatrisë në Qendrën Mjekësore Universitare Hackensack, ka sugjeruar që enigmat duhet të jenë të mjaftueshme sfiduese për të pasur efektin maksimal. Ky parim është i ngjashëm me idenë e njohur të “përdor ose humb” që përdoret në fushën e fitnesit fizik: për të mbajtur muskujt e fortë, ata duhet të ushtrohen rregullisht. Po ashtu, për të mbajtur trurin të mprehtë, aktivitetet si fjalëkryqet duhet të jenë sa mjaftueshëm të vështira për t’u stimuluar.

Studimet e Fundit: Çfarë Tregon Shkenca?

Një studim i vitit 2022, i botuar në NEJM Evidence, ka zbuluar se individët me dëmtim të butë njohës (MCI) që kryenin fjalëkryqe për 12 javë treguan përmirësime të moderuara në aftësitë kognitive. Ky është një rezultat inkurajues, por është e rëndësishme të theksohet se përmirësimi nuk ishte shumë i dukshëm, duke treguar se, ndonëse ka përfitime, ato mund të mos jenë të mjaftueshme për të parandaluar humbjen e mëtejshme të trurit.

Një studim i vitit 2024, që shqyrtoi zgjedhjet e stilit të jetesës të mbi 9,000 individëve, zbuloi gjithashtu një lidhje midis enigmat dhe aftësive më të mira njohëse. Kjo përfshinte kujtesën dhe aftësitë verbale, dy aspekte kyçe të trurit që janë të lidhura ngushtë me mbajtjen e mprehtësisë mendore në pleqëri.

Përfundimi

Ndërsa enigmat si fjalëkryqet dhe Sudoku mund të ofrojnë përfitime të dukshme për aftësitë njohëse, efektet e tyre janë të varura nga disa faktorë, përfshirë sfidueshmërinë e aktivitetit dhe nivelin e arsyetimit të individëve. Shkenca sugjeron se enigmat mund të jenë një mjet i dobishëm për ata që tashmë kanë një bazë të fortë të inteligjencës verbale dhe aftësive njohëse, por ato nuk janë një garanci për të parandaluar humbjen e trurit. Kështu, përmbushja e nevojave të trurit dhe ruajtja e shëndetit mendor kërkon një qasje më të gjerë dhe më të larmishme, duke përfshirë aktivitete të ndryshme fizike dhe mendore.