Në zgjedhjet parlamentare të 11 majit, rezultati përfaqësues në Kuvend ka ndezur debatet për drejtësinë e sistemit zgjedhor në Shqipëri. Nisma Shqipëria Bëhet, një nga forcat më të votuara mes partive të reja, mori 64 mijë vota, por siguroi vetëm 1 mandat, ndërsa Partia Socialiste për të njëjtën sasi votash ka marrë 6 deputetë.
🔴 Rezultati zyrtar i mandateve:
• Partia Socialiste (PS): 83 mandate
• Partia Demokratike (PD): 50 mandate
• Partia Socialdemokrate (PSD): 3 mandate
• Partia Mundësia: 2 mandate
• Nisma Shqipëria Bëhet: 1 mandat
• Lëvizja Bashkë: 1 mandat
🟢 Rritje e ndjeshme e votave për partitë e reja
Në këto zgjedhje, partitë e reja grumbulluan 220,841 vota, nga të cilat 171 mijë i përkasin forcave që më parë nuk kanë qenë në Kuvend. Krahasuar me zgjedhjet e vitit 2021, ku ato morën rreth 60 mijë vota, është një dyfishim i qartë i mbështetjes qytetare.
📉 Deformimi i përfaqësimit: sa vota për një deputet?
• PS: 1 deputet për 10,313 vota
• PD: 1 deputet për 10,580 vota
• PSD: 1 deputet për 16,629 vota
• Mundësia: 1 deputet për 24,500 vota
• Lëvizja Bashkë: 1 deputet për 24,621 vota
• Nisma Shqipëria Bëhet: 1 deputet për 64,000 vota
Ky disproporcion tregon se sistemi aktual me formulën d’Hondt dhe shpërndarje rajonale të mandateve favorizon forcat e mëdha dhe dëmton proporcionalitetin real të votës qytetare.
🔁 Çfarë do të ndodhte me sistem mazhoritar kombëtar me prag 1%?
Nëse Shqipëria do të kishte një sistem zgjedhor kombëtar dhe jo rajonal, shpërndarja e mandateve do të ishte më e balancuar:
• PS: 73 mandate (jo 83)
• PD: 48 mandate
• Nisma Shqipëria Bëhet: 6 mandate
• PSD: 5 mandate
• Mundësia: 4 mandate
• Lëvizja Bashkë: 2 mandate
• Koalicioni Euroatlantik: 2 mandate
⚖️ Raporti 6 me 1 mes PS dhe Nismës SB
Për të njëjtën sasi votash, PS arrin të marrë 6 herë më shumë deputetë sesa Nisma e Adriatik Lapajt dhe Endri Shabanit – një diferencë që vë në dyshim barazinë e votës.
🧮 Parti me shumë vota, pa mandat
• Koalicioni Euroatlantik (Lulzim Basha): 20,854 vota – 0 mandate
• Djathtas për Zhvillim: 6,022 vota – 0 mandate
📌 Përfundimi
Sistemi aktual elektoral shqiptar, edhe pse formalish është proporcional, nuk siguron përfaqësim të drejtë për çdo votë të dhënë. Formula d’Hondt, e kombinuar me ndarjen në qarqe, e kthen garën në një sistem që rrit pabarazinë dhe u jep përparësi partive të mëdha, ndërsa dekurajon forcat e reja dhe zë votën qytetare me mandate të pabarabarta.
Debati për reformën zgjedhore pritet të jetë një nga temat më të forta politike të muajve në vijim.
