Çfarë është pneumonia?
Pneumonia është një inflamacion i mushkërive, zakonisht i shkaktuar nga një infeksion bakterial, viral ose më rrallë nga kërpudhat. Ajo ndikon në qeset e vogla të ajrit në mushkëri (alveolat), të cilat mbushen me lëng ose qelb, duke vështirësuar frymëmarrjen normale.
1. Shkaqet e pneumonisë
•Infeksion bakterial:Streptococcus pneumoniae është shkaku më i zakonshëm.
•Infeksion viral: Viruse si gripi, COVID-19 ose virusi sincicial i frymëmarrjes (RSV).
•Infeksion nga kërpudhat: Më e zakonshme tek njerëzit me sistem imunitar të dobësuar.
•Faktorët e rrezikut: Moshat e reja dhe të moshuarit, duhanpirja, sëmundjet kronike (si diabeti ose sëmundjet e zemrës dhe mushkërive), sistemi imunitar i dobësuar dhe ekspozimi i zgjatur ndaj agjentëve ndotës.
A është pneumonia ngjitëse?
Po, pneumonia mund të jetë ngjitëse, sidomos kur shkaktohet nga viruse ose baktere. Ajo përhapet përmes piklave që dalin nga kolla ose teshtima e një personi të infektuar.
2. Simptomat kryesore të pneumonisë
•Kollë (e thatë ose me sekrecione të verdha/jeshile)
•Temperaturë e lartë dhe ethe
•Gulçim dhe vështirësi në frymëmarrje
•Dhimbje gjoksi që përkeqësohet gjatë frymëmarrjes ose kollitjes
•Lodhje e skajshme
•Humbje oreksi
•Konfuzion (më i zakonshëm tek të moshuarit)
Simptomat mund të ndryshojnë sipas shkaktarit dhe moshës:
•Tek foshnjat: Frymëmarrje e shpejtë, ushqyerje e dobët, lëkurë me nuanca kaltëroshe.
•Tek të moshuarit: Konfuzion, temperaturë e ulët trupore.
3. Trajtimi i pneumonisë
•Për infeksione bakteriale: Antibiotikë të përshkruar nga mjeku.
•Për infeksione virale: Zakonisht trajtimi mbështetet në qetësimin e simptomave, pasi antibiotikët nuk janë efektivë ndaj viruseve.
•Pushim i mjaftueshëm dhe hidratim: Konsumimi i shumë lëngjeve për të parandaluar dehidratimin.
•Në raste të rënda: Pacientët mund të kenë nevojë për shtrim në spital, oksigjenoterapi ose mbështetje ventilatore.
Grupet me rrezik të lartë për komplikacione:
•Foshnjat dhe fëmijët e vegjël
•Të moshuarit mbi 65 vjeç
•Personat me sëmundje kronike ose imunitet të dobët
4. Parandalimi i pneumonisë
•Vaksinimi:
•Vaksina kundër pneumokokëve (Pneumovax dhe Prevnar).
•Vaksina kundër gripit sezonal.
•Vaksina kundër COVID-19.
•Vaksina kundër RSV.
•Praktikat higjienike:
•Larja e duarve shpesh.
•Mbajtja e maskës në mjedise me rrezik të lartë infeksioni.
•Stili i shëndetshëm i jetës:
•Ndalimi i duhanpirjes.
•Ushqyerja e shëndetshme dhe aktiviteti fizik i rregullt.
5. Statistika dhe rëndësia e ndërgjegjësimit
Sipas të dhënave, pneumonia është një nga shkaqet kryesore të vdekshmërisë në Evropë, me rreth 120,000 vdekje çdo vit. Vaksinimi dhe trajtimi i hershëm mbeten çelës për të reduktuar këtë numër.
Rasti i David Sassoli
Ish-presidenti i Parlamentit Evropian, David Sassoli, është një shembull i komplikimeve serioze nga pneumonia. Në vitin 2021, ai u infektua nga legionela, një bakter që shkakton një formë të rëndë të pneumonisë. Infeksioni, i kombinuar me sistemin e tij të dobësuar imunitar për shkak të mielomës së shumëfishtë, përkeqësoi gjendjen e tij shëndetësore, duke çuar në ndërlikime fatale.
Përfundim:
Pneumonia është një sëmundje serioze, por me diagnozë të hershme, trajtim të duhur dhe masa parandaluese efektive, shumica e rasteve mund të menaxhohen me sukses. Kujdesi i vazhdueshëm për shëndetin dhe vaksinimi mbeten mënyrat më efektive për të reduktuar rrezikun e infeksionit dhe komplikimeve të tij.
