Negociatorët amerikanë dhe ukrainas kanë arritur një “kornizë të përditësuar dhe të rafinuar të paqes”, ndërsa bisedimet në Gjenevë po intensifikohen nën presionin diplomatik për t’i dhënë fund luftës Rusi-Ukrainë. Në një deklaratë të përbashkët të së dielës, palët e përshkruan raundin e negociatave si “shumë produktiv”, duke sinjalizuar përparim në çështjet kyçe të planit të propozuar nga Shtetet e Bashkuara.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, tha se ekipet negociuese kishin bërë një “sasi të jashtëzakonshme përparimi” në përsosjen e draftit 28-pikësh, i cili është pritur me kujdes nga Moska, por ka ngjallur pakënaqësi në Kiev dhe qendrat kryesore evropiane, ku konsiderohet tepër i favorshëm për Rusinë.
Rubio shtoi se “ende ka punë për t’u bërë”, por se takimi i së dielës kishte qenë një “ditë shumë e mirë”, duke theksuar se pikat më të debatueshme të planit janë ngushtuar “në mënyrë të konsiderueshme”.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky, nga ana tjetër, deklaroi se kishte “sinjale se ekipi i Presidentit Donald Trump po na dëgjon”, ndonëse Kievit i duhet të përballet me presionin e rritur diplomatik nga Uashingtoni.
Plani i rrjedhur: Lëshime të mëdha për Rusinë
Detaje të draftit të paqes kanë rrjedhur ditët e fundit, duke ngjallur shqetësime të mëdha në Ukrainë dhe te aleatët evropianë. Sipas dokumenteve të publikuara në media, plani kërkon që Ukraina:
• të tërheqë trupat nga disa zona të Donetskut të kontrolluara aktualisht nga Kievi;
• të pranojë kontrollin de facto rus mbi Donetskun, Luhanskun dhe Krimenë;
• të pranojë ngrirjen e frontit në Kherson dhe Zaporizhzhia sipas vijave aktuale të betejës;
• të kufizojë ushtrinë në 600,000 trupa — nga rreth 880,000 që ka sot;
• të heqë dorë nga kërkesa për anëtarësim në NATO, duke marrë në vend të saj disa “garanci sigurie” ende të papërshkruara.
Nga ana tjetër, Rusia pritet vetëm të zotohen se “nuk do të pushtojë fqinjët e saj”, ndërsa plani parashikon heqjen e një pjese të sanksioneve dhe riintegrimin e Rusisë në ekonominë globale, përfshirë rikthimin e saj në G7 — duke e çuar sërish grupin në formatin G8.
Uashingtoni nën presion, Evropa paralelisht harton plan alternativ
Komentet optimiste nga Rubio erdhën pak orë pasi presidenti amerikan Donald Trump akuzoi udhëheqësit ukrainas se kanë treguar “zero mirënjohje” për përpjekjet amerikane për paqen. Ai kritikoi edhe Evropën për importet e vazhdueshme të naftës ruse, të cilat, sipas tij, financojnë drejtpërdrejt luftën e Kremlinit.
Ndërkohë, media evropiane raportoi për ekzistencën e një plani alternativ të hartuar nga aleatët kryesorë të Kievit — Britania, Franca dhe Gjermania — megjithëse dokumenti nuk është zbuluar publikisht. Rubio mohoi dijeninë për një propozim të tillë.
Kundërshtitë dhe konfuzioni diplomatik
Plani amerikan është bërë objekt debatesh të forta në Uashington. Një grup senatorësh dypartiakë pretenduan se Rubio u kishte thënë drafti ishte propozim rus — diçka që ai e mohoi kategorikisht, duke thënë se dokumenti është hartuar nga SHBA me “kontribut” nga Moska dhe Kievi. Departamenti i Shtetit e cilësoi versionin e senatorëve si “krejtësisht të rremë”.
Trump i kishte dhënë Ukrainës afat deri të enjten për të përfunduar marrëveshjen, por më vonë pranoi se drafti “nuk është ofertë përfundimtare”, ndërsa Rubio sot u shpreh “shumë optimist” se një marrëveshje mund të arrihet shumë shpejt.
