Në Guatemalën veriore janë zbuluar mbetjet e një qyteti Maja që daton rreth 3,000 vjet më parë, i quajtur “Los Abuelos” — që përkthehet “Gjyshërit”. Ky qytet arkeologjik ndodhet 21 kilometra larg nga vendi i njohur Uaxactun, në departamentin Petén.

Qyteti daton nga periudha Preklasike e Mesme (800–500 p.e.s) dhe konsiderohet një nga qendrat ceremoniale më të vjetra dhe të rëndësishme të qytetërimit Maja. Në qendër të tij është një piramidë 33 metra e lartë dhe monumente të skalitura me ikonografi unike.

Emri “Los Abuelos” lidhet me dy skulptura njerëzore të gjetura aty, që mendohet të përfaqësojnë një “çift paraardhës”, duke reflektuar praktikat rituale të adhurimit të paraardhësve nga maja.

Qyteti përfshin një territor prej 16 kilometrash katrorë dhe ka një sistem unik kanalesh uji, që dëshmon një planifikim arkitektonik jashtëzakonisht të avancuar.

Kjo zbulim vjen pas gjetjeve të shumta vitin e kaluar në xhunglën e El Mirador në Guatemalë, ku u identifikuan më shumë se 400 vendbanime të lidhura me rrugë të lashta, të cilat kanë ngjashmëri me sistemin e parë të “autostradave” në botë.

Zbulimet e tilla po ndryshojnë thellësisht kuptimin tonë për qytetërimin Maja dhe kompleksitetin e tij historik.