Një nga zbulimet më të rëndësishme arkeologjike detare në historinë moderne ka marrë një vlerësim të ri falë teknologjisë së avancuar shkencore. Anija e mbytur në Kyrenia, e zbuluar në vitin 1965 nga instruktori i zhytjes Andreas Cariolu në brigjet veriore të Qipros, rezulton të jetë fundosur rreth 2,300 vjet më parë, sipas një studimi të fundit të botuar në revistën shkencore PLOS ONE.

Studiuesit përdorën teknika të përparuara si datimi me radiokarbon dhe dendrokronologjia (analiza e unazave të drurit) për të përcaktuar me saktësi moshën e anijes. Këto metoda jo vetëm që konfirmuan periudhën e fundosjes, por gjithashtu kapërcyen sfida të mëparshme që kishin penguar saktësinë e datimit.

Anija e Kyrenias, e cila ishte rreth 14 metra e gjatë, besohet të ketë qenë një anije tregtare që lundronte në rrjetin e gjerë të tregtisë mesdhetare. Ngarkesa e saj – që përfshinte verë, vaj ulliri, bajame dhe afërsisht 400 amfora – ofron një dritare të rrallë në jetën e përditshme dhe ekonominë e Mesdheut antik.

Në dallim nga anijet mbretërore apo ushtarake, Kyrenia përfaqësonte aktivitetin tregtar të zakonshëm, me produkte të përditshme që udhëtonin ndërmjet qytet-shteteve dhe kolonive antike. Amforat e zbuluara, të përdorura për transportin e lëngjeve dhe mallrave të thata, tregojnë se kjo anije kishte një rol të rëndësishëm në shpërndarjen e mallrave bazë në rajon.

Vendndodhja e mbytjes, pranë brigjeve të Qipros, si dhe lloji i ngarkesës, sugjerojnë se Kyrenia ishte pjesë e një rrjeti të lulëzuar tregtar, që shtrihej përmes portit të Antiokisë, bregdetit të Levantit dhe qyteteve të Egjeut. Vera dhe vaji i ullirit, si mallra strategjike të kohës, forcojnë idenë se Qipro ka qenë një nyje e rëndësishme e tregtisë së lashtë.

Kjo rishikim i rëndësishëm shkencor jo vetëm që rivendos një pjesë të historisë detare të njerëzimit, por gjithashtu tregon për potencialin që teknologjia moderne ka në ndriçimin e së kaluarës.

“Ne jemi të ngazëllyer për të aplikuar teknika shkencore për datën e anijes së famshme Kyrenia pak më shumë se 2,300 vjet më parë,” thanë autorët. “Në qendër të historisë së teknologjisë së anijeve dhe tregtisë detare në Mesdheun klasik, metodat që përdorim për të datuar anijen – dhe zgjidhjet e sfidave të ndryshme teknike që duhej të kapërcenim – tani do të ndihmojnë në datën e mbytjeve të tjera të anijeve dhe do të informojnë më mirë historinë e lundrimit të lashtë detar.”

Këto përparime në datimet shkencore ofrojnë jo vetëm një pamje më të qartë të vetë mbytjes së Kyrenia-s, por gjithashtu hapin dyert për eksplorimin e mëtejshëm të mbytjeve të tjera të lashta në Mesdhe, duke ndihmuar në rindërtimin e historisë më të gjerë të tregtisë, teknologjisë dhe kulturave të lashta detare