Në një kohë kur lufta kundër korrupsionit dhe nepotizmit është në qendër të vëmendjes kombëtare dhe ndërkombëtare, një nga institucionet më të rëndësishme për ruajtjen e rendit ligjor mbi territorin shqiptar – Inspektorati Kombëtar për Mbrojtjen e Territorit (IKMT) – ndodhet në epiqendër të një skandali që sfidon çdo normë ligjore dhe etike.

Në krye të këtij institucioni ndodhet Fatmir Metaj, një individ i dënuar penalish dhe, sipas ligjit nr. 138/2015 për integritetin në administratën publike, i ndaluar për të ushtruar funksione publike. Emërimi i tij si drejtues i një institucioni të tillë është një shkelje flagrante e ligjit, duke minuar besimin publik në ligjshmërinë e shtetit.

Por problemi nuk mbaron këtu. Në një zhvillim që thellon dyshimet për klientelizëm familjar, në varësi të IKMT-së Qendrore, në zyrën rajonale të Vlorës, është punësuar djali i tij, Sevi Metaj. Kjo situatë përbën një rast të pastër të konfliktit të interesit, i cili ndalohet nga ligji për parandalimin e konfliktit të interesave në funksionet publike. Në këtë rast, drejtori ka jo vetëm ndikim të drejtpërdrejtë mbi karrierën e të birit, por edhe mbi procedurat e përzgjedhjes dhe punësimit, duke krijuar një klimë abuzive dhe jo të barabartë për qytetarët e zakonshëm.

Institucionet përgjegjëse – në heshtje

Përballë këtyre shkeljeve serioze ligjore, institucionet përgjegjëse, si ILDKPI – që mbikëqyr konfliktin e interesit dhe deklarimin e pasurive – kanë zgjedhur të heshtin. SPAK, struktura e posaçme për hetimin e korrupsionit dhe krimit të organizuar, nuk ka ndërmarrë ende asnjë veprim konkret për të hetuar këtë rast, ndonëse shkeljet janë publike dhe lehtësisht të verifikueshme.

Kjo heshtje institucionale, në vend që të mbrojë ligjin, përforcon ndjenjën e impunitetit, duke dëmtuar jo vetëm imazhin e administratës publike, por edhe besimin e qytetarëve në drejtësi dhe shtetin ligjor.

Pasojat: Nga mosbesimi qytetar te legalizimi i klientelizmit

Rasti i IKMT-së është vetëm një ilustrim i qartë i një fenomeni shumë më të gjerë: institucione që nuk funksionojnë për qytetarin, por për rrjete personale dhe interesa familjare. Në vend që të garantojnë transparencë, barazi dhe meritokraci, këto struktura kthehen në arenë pazari për favore dhe privilegje që i përkasin vetëm një pakice të lidhur me pushtetin.

Ndërkohë, qytetarët e ndershëm përballen me pengesa të shumta për të hyrë në administratë, kalojnë nëpër procese konkurrimi që, në dukje, janë të hapura, por që në praktikë janë të mbyllura për këdo jashtë rrethit të “të përzgjedhurve”.

Çfarë duhet bërë?
ILDKPI dhe SPAK duhet të nisin menjëherë hetim të plotë ndaj Fatmir Metajt dhe strukturës së IKMT-së.

Të kryhet audit i jashtëm mbi punësimet në nivel qendror dhe lokal.

Të vendosen masa administrative dhe penale, nëse konfirmohen shkeljet.

Të sigurohet që postet publike nuk do të jenë më pronë familjesh, por e qytetarëve të ndershëm dhe profesionistëve.

Thirrje për veprim dhe vëmendje publike
Media, organizatat e shoqërisë civile dhe qytetarët kanë detyrën për të mbajtur presion publik mbi këtë dhe raste të ngjashme. Vetëm përmes transparencës dhe llogaridhënies mund të ndërtojmë një administratë që punon për të gjithë – jo vetëm për pakicën me lidhje politike apo familjare.