Një hetim i përbashkët i publikuar nga The Guardian, +972 Magazine dhe Local Call, ka zbuluar se Izraeli po përdor teknologjinë cloud të Microsoft për të zhvilluar një sistem masiv të mbikëqyrjes ndaj popullsisë palestineze në Gaza dhe Bregun Perëndimor.

Sipas raportit, në fund të vitit 2021, CEO i Microsoft-it, Satya Nadella, u takua me komandantin e njësisë elitare izraelite të inteligjencës kibernetike, “Njësia 8200”, Yossi Sariel, në selinë qendrore të kompanisë në Seattle. Gjatë takimit, Sariel kërkoi ndihmën e Microsoft-it për të transferuar të dhënat e inteligjencës izraelite në platformën cloud Azure.

Mbikëqyrje masive dhe përdorim ushtarak

Pas arritjes së marrëveshjes, Njësia 8200 ndërtoi një sistem të avancuar të mbikëqyrjes masive që nisi të funksionojë në vitin 2022. Ky sistem, që mbështetet në kapacitetin thuajse të pakufizuar të Azure, është në gjendje të regjistrojë dhe ruajë miliona biseda telefonike çdo ditë nga territori palestinez.

Sipas tre burimeve nga brenda Njësisë 8200, të dhënat e mbledhura janë përdorur për të identifikuar objektiva për sulme ajrore dhe operacione të tjera ushtarake. Sistemi, fillimisht i përdorur në Bregun Perëndimor, më vonë u zgjerua edhe në Gaza, duke përfshirë edhe mbikëqyrjen e popullsisë civile për qëllime si shantazh, arrestime dhe justifikime për eliminime të synuara.

Një slogan i brendshëm i njësisë thuhet të ketë qenë: “Një milion thirrje në orë.”

Bashkëpunimi me Microsoft-in

Për shkak të mungesës së kapaciteteve në serverët ushtarakë, Izraeli iu drejtua Microsoft-it për të ndërtuar një infrastrukturë të personalizuar dhe të izoluar brenda Azure. Inxhinierë të Microsoft-it punuan së bashku me ekipin izraelit për realizimin e këtij sistemi. Dokumentet zbulojnë se të dhënat ndodhen kryesisht në qendrat e të dhënave të Microsoft në Holandë dhe Irlandë.

Megjithëse Microsoft ka deklaruar se CEO Nadella nuk ishte në dijeni të përmbajtjes së të dhënave që Njësia 8200 ruante në Azure dhe se qëllimi i bashkëpunimit ishte “forcimi i sigurisë kibernetike”, burimet brenda njësisë ushtarake izraelite e kundërshtojnë këtë version.

Reagime të brendshme dhe hetime të brendshme

Pas publikimit të të dhënave, reagimet nuk munguan as brenda vetë Microsoft-it. Në maj 2025, një punonjës ndërpreu një fjalim të Nadella-s duke bërtitur:
“Pse nuk tregoni si mbështetet Izraeli në Azure për krime lufte?”

Microsoft ndërmori një audit të jashtëm, i cili sipas kompanisë “nuk gjeti prova se Azure ose produktet e inteligjencës artificiale janë përdorur për të synuar apo dëmtuar individë”. Por burimet nga Njësia 8200 theksojnë se të dhënat nga sistemi cloud janë përdorur në mënyrë aktive për planifikimin e operacioneve ushtarake, veçanërisht gjatë fushatës së ashpër në Gaza pas 7 tetorit 2023 – kur më shumë se 60,000 palestinezë, përfshirë 18,000 fëmijë, humbën jetën.

Një sistem në rritje

Dokumentet e hetimit tregojnë se deri në korrik 2025, janë transferuar mbi 11,500 terabajt të dhëna – ekuivalente me rreth 200 milionë orë audio të ruajtura, kryesisht të bisedave të qytetarëve palestinezë. Edhe pas dorëheqjes së komandantit Sariel në vitin 2024, pas dështimit për të parandaluar sulmin e Hamasit, përdorimi i sistemit të mbikëqyrjes jo vetëm që nuk është ndalur, por është intensifikuar.

Burimet sugjerojnë se interesi i Izraelit për të zgjeruar këtë teknologji në kuadër të një kontrolli afatgjatë mbi Gazën është gjithnjë në rritje – duke e kthyer partneritetin me Microsoft në një pikë kritike të debatit mbi etikën teknologjike, privatësinë dhe të drejtat e njeriut në kohë lufte.