Një valë e gjerë bojkoti ndaj platformës së inteligjencës artificiale ChatGPT ka marrë përmasa ndërkombëtare që prej shkurtit 2026, duke nxitur debat të fortë mbi etikën dhe përdorimin e teknologjisë në projekte ushtarake.

Lëvizja, e quajtur “Quit GPT”, u inicua nga historiani holandez Rutger Bregman, i cili kritikoi publikisht lidhjet mes OpenAI dhe administratës së Donald Trump. Sipas analizës së bërë nga Laura Tocmacov, drejtoreshë e fondacionit “ImpactIA” në Gjenevë, momenti kyç erdhi kur OpenAI nënshkroi një marrëveshje me Pentagon për përdorimin e teknologjisë në projekte ushtarake.

Pas këtij zhvillimi, reagimi publik ishte i menjëhershëm: në SHBA, shkarkimet e aplikacionit u rritën me 295% brenda një dite, një tregues i qartë i polarizimit të opinionit publik. Përballë presionit, CEO i OpenAI, Sam Altman, deklaroi se kompania do të respektojë tre “vija të kuqe”: pa mbikëqyrje masive, pa armë autonome dhe pa vendime automatike me pasoja të mëdha për njerëzit.

Megjithatë, mungesa e transparencës mbi marrëveshjet ka shtuar dyshimet. Ekspertët paralajmërojnë se përdorimi i gjerë i këtyre modeleve nënkupton edhe një ndikim të mundshëm politik, pasi të dhënat e përdoruesve kontribuojnë në zhvillimin dhe fuqizimin e teknologjisë.

Në këtë kontekst, alternativa më “etike” po fitojnë vëmendje. Projekte si modeli zviceran Apertus apo Euria nga kompania Infomaniak synojnë përdorim më të përgjegjshëm të të dhënave. Ndërkohë, rivali kryesor i OpenAI, Anthropic, zhvillues i modelit Claude, është tërhequr nga një marrëveshje e ngjashme me Pentagonin, duke refuzuar përdorimin e pakufizuar të teknologjisë së tij.

Debati mbetet i hapur: a është inteligjenca artificiale qëndrestare ndaj presioneve politike dhe ushtarake, apo përdorimi i saj po shkon drejt një faze të re ku etika vihet në pikëpyetje?