Sanksionet ndaj Iranit kanë pasur pasoja të ndryshme në ekonominë e vendit, siç tregohet nga situata aktuale. Edhe pse SHBA dhe BE po përpiqen të vendosin sanksione të reja, Irani ka arritur të rrisë eksportet e naftës dhe të marrë të ardhura të konsiderueshme në këtë sektor. Megjithatë, kjo nuk ka sjellë përmirësim në jetën e përgjithshme ekonomike për shumicën e popullsisë.
Në fakt, sanksionet dhe zhvlerësimi i rialit kanë sjellë një rritje të inflacionit dhe një ulje të standardit të jetesës për shumë njerëz në Iran. Shpenzimet për mallra ushqimore janë rritur ndjeshëm, duke prekur veçanërisht shtresat më të varfra të shoqërisë.
Në këtë kontekst, ka një përzierje të thellë midis sferës politike dhe ekonomisë në Iran, e cila ushqen një politikë klienteliste dhe të shpërndarjes së pasurive. Korupsioni dhe mungesa e transparencës janë sfida të mëdha në këtë kontekst, duke ndikuar në perceptimin e korrupsionit në vend.
Eksportet e naftës mbeten një faktor kyç për ekonominë e Iranit, por këto të ardhura nuk kanë reflektuar në përmirësimin e jetës për shumicën e popullsisë. Sanksionet e vazhdueshme dhe çështjet gjeopolitike të tensionuara, si dhe mosmarrëveshjet me vendet fqinje, vështirësojnë situatën ekonomike dhe shoqërore në vend.
Eksportet e naftës vendimtare
Teherani ia ka dalë në tre muajt e parë të këtij viti të shesë mesatarisht 1,56 milionë fuçi nafte në ditë, dhe gati të gjithën tek Kina. Kjo ka qenë vlera më e lartë e shitjeve që nga viti 2018. “Iranianët e zotërojnë mirë artin e anashkalimit të sanksioneve”, citohet Fernando Ferreira i “Rapidan Energy Group” nga gazeta Financial Times. “Nëse qeveria e Bidenit do të arrijë vërtet diçka këtu, ajo duhet që ta vendosë fokusin tek Kina.”
SHBA vetë është ndërkohë shumë më e pavarur nga eksportet e naftës nga Lindja e Mesme. Megjithatë ashpërsimi i sanksioneve kundër Iranit do të çonte në rritje të çmimit të naftës në tregjet botërore dhe do të kishte pasoja edhe në rritjen e inflacionit. Për presidentin Biden në këtë vit zgjedhor kjo do të thoshte t’i hapte vetë derën rivalit të tij, Donald Trump.
Por pavarësisht, nëse sanksionet shkallëzohen ose jo – Do të ishte ekonomia e Iranit gati të përballonte një shkallëzim të konfliktit me Izraelin? Përgjigja e profesorit të ekonomisë, Djavad Salehi-Isfahani është e qartë: “Në tërësi ajo nuk është gati për një konflikt të gjatë luftarak. Prandaj ata (pushtetmbajtësit në Teheran, shën.red.) kanë treguar shumë kujdes të mos përzihen shumë në luftën e Gazës. Dhe sulmi kundër Izraelit ishte më shumë një gjë simbolike, se sa një sulm që donte vërtet të sillte dëme.”
