E miratuar 18 vjet më parë, Kushtetuta e Kosovës synon të vendosë rregullat themelore të funksionimit të shtetit dhe jetës politike. Megjithatë, zhvillimet e fundit tregojnë se interpretimi i saj po zhvendoset gjithnjë e më shpesh në duart e Gjykata Kushtetuese e Kosovës.

Nga qershori 2025 deri në janar 2026, Kushtetuesja është përballur me pesë raste që lidhen vetëm me konstituimin e Kuvendit, ndërsa në muajin e fundit ka shqyrtuar edhe tri çështje të tjera me natyrë politike.

Mes vendimeve më të rëndësishme, Gjykata ka shfuqizuar dekretin e presidentes Vjosa Osmani për shpërndarjen e Kuvendit, ka rrëzuar kërkesën e kryetares së Kuvendit Albulena Haxhiu lidhur me mospjesëmarrjen e deputetëve në seancën për presidentin, si dhe ka shpallur të papranueshme një tjetër kërkesë të Osmanit për emërimet në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve.

Por, pse po shtohen kaq shumë rastet? Sipas ekspertëve, çështja nuk lidhet thjesht me paqartësinë e Kushtetutës. Profesori i së Drejtës Kushtetuese, Visar Morina, vlerëson se dokumenti nuk është i paqartë në tërësi, por përmban formulime që mund të interpretohen ndryshe nga aktorët politikë.

Ai thekson se një faktor kyç është mungesa e dialogut dhe kompromisit politik. “Kur mungon dialogu politik dhe kompromisi institucional, dilemat kushtetuese zhvendosen natyrshëm në Gjykatën Kushtetuese”, shprehet Morina, duke e konsideruar këtë një fenomen normal në demokracitë kushtetuese.

Sipas tij, edhe në rastet kur kushtetutat janë të hartuara me saktësi të lartë, interpretimi mbetet i pashmangshëm dhe është një funksion thelbësor i gjykatave kushtetuese.

Zhvillimet e fundit tregojnë se roli i Gjykatës Kushtetuese në Kosovë po bëhet gjithnjë e më vendimtar, në një kohë kur mosmarrëveshjet politike vazhdojnë të kërkojnë zgjidhje përmes institucioneve juridike.