Me një drapër në qafë dhe një dry në gishtin e madh të këmbës së majtë, kufoma e një gruaje të re të gjetur në Poloninë veriore shkaktoi mjaft kuriozitet tek arkeologët. Identiteti i saj dhe mënyra se si kishte përfunduar në një gjendje të tillë janë sekrete që studiuesit thonë se sapo kanë filluar t’i zbulojnë.

Ajo u gjet vitin 2022 dhe që atëherë janë zhvilluar studime të vazhdueshme për të kuptuar se kush ishte gruaja dhe pse ajo ishte varrosur rreth 400 vjet më parë në mënyrën që përdorej për të varrosur ata që besohej se ishin vampirë apo demonë. Duke përdorur konturet e kafkës së saj dhe informacionin nga një mostër ADN-je e nxjerrë nga skeleti i saj, studiuesit kanë rikrijuar një pamje të mundshme të fytyrës së saj.

Rindërtimi mbresëlënës 3D i Zosia-s, siç e quajtën vendasit, hedh dritë mbi njeriun e gjetur në varrin misterioz. Arkeologu Dariusz Poliński, i cili udhëhoqi ekipin që zbuloi eshtrat, tha se ishte një moment “marramendjeje” kur ai pa për herë të parë rindërtimin të bërë nga artisti suedez i mjekësisë ligjore Oscar Nilsson.

“Ai kishte shtuar kaq shumë ndjenja dhe emocione. Nuk ishte thjesht një maskë,” tha Poliński, një profesor i historisë mesjetare në Universitetin Nicolaus Copernicus në Toruń të Polonisë. Puna e ekipit për zbulimin e identitetit të Zosia-s u paraqit në dokumentarin e ri “Fusha e Vampirëve”, i cili u transmetua më 30 tetor.

Për Nilsson, i cili rindërtoi fytyrën e Zosia-s duke përdorur argjilë dhe një model të kafkës së saj të printuar në 3D, ishte emocionuese të shihte gruan e re ashtu siç mund të ishte në jetë. “Jam mësuar të rindërtoj fytyra, por në këtë rast po pres me padurim t’i kthej dinjitetin njerëzor. Ajo meritonte diçka më të mirë,” tha ai në dokumentar.

Zosia, që ka qenë rreth 18-20 vjeç kur vdiq, ka pasur gjithashtu një gjendje shëndetësore që ka mundur të shkaktojë dhimbje të forta koke kronike dhe periudha të fikëti, sipas analizave të bëra në shtyllën kurrizore. Përveç kësaj, ekspertët dyshojnë se ajo mund të ketë pasur një tumor të rritur në gjoks që mund t’i ketë shkaktuar dhimbje, megjithatë, kjo nuk ishte shkaku i vdekjes së saj, i cili mbetet i paqartë, edhe pas analizave të detajuara mjekësore.

Në momentin e varrimit, ajo ka qenë e mbështjellë me një pëlhurë të brishtë mëndafshi dhe fije metalike prej argjendi dhe ari, gjë që sugjeron se mund të ketë pasur një prejardhje të pasur ose të lartë shoqërore. Analiza e ADN-së tregon se Zosia mund të ketë origjinën nga Skandinavia jugore, ndoshta nga Suedia. Gjatë shekullit të 17-të, Polonia dhe Suedia zhvilluan një sërë luftërash, kështu që Zosia mund të ketë qenë një e huaj brenda komunitetit të saj.

Dryni dhe drapri ishin prej hekuri, një material që besohej se kishte fuqinë për të mbrojtur kundër të mbinatyrshmes, por ekspertët theksojnë se këto objekte nuk u vendosën në trupin e saj në të njëjtën kohë. “Fillimisht ajo u varros në një arkivol në një pozicion natyral, me kokën në drejtim të perëndimit dhe një jastëk, dhe me një dry në gishtin e këmbës,” shpjegoi Poliński.

Megjithatë, duket se pas një periudhe, për shkak të frikës nga ringjallja e kufomës së Zosia-s, varri i saj u hap dhe për të siguruar që ajo nuk do të ringjallej, ata i vendosën një drapër në fyt. Hapja e varreve për arsye të tilla ishte një praktikë e zakonshme në këtë rajon gjatë shekullit të 17-të, pasi njerëzit shpesh ua atribuonin fatkeqësitë veprimtarisë së mbinatyrshme të të vdekurve.

“Një nga besimet e zakonshme ishte se të vdekurit mund të ktheheshin për të shqetësuar të gjallët. Ata që kishin bërë jetë të dhunshme, ose kishin vdekur në mënyrë të dhunshme, mund të konsideroheshin si burim i këtyre fatkeqësive,” tha Martyn Rady, Profesor Emeritus i Historisë së Evropës Qendrore në University College London.

Rady theksoi se Zosia nuk ishte një vampir. Një vit pasi zbuloi varrin e Zosias, ekipi i Polińskit gjeti edhe eshtrat e një fëmije të varrosur në një mënyrë të pazakontë, me skeletin e përmbysur dhe një dry të ngjashëm me atë të Zosia-s të zbuluar poshtë këmbëve. Në një vend tjetër varrimi, ata gjetën skeletin e një gruaje shtatzëne, me mbetjet e një fetusi ende në barkun e saj.

Ekipi tani po rishqyrton varret e gërmuara më parë për praktika “anti-vampirike” dhe shpreson të kuptojë lidhjen mes individëve të varrosur atje përmes analizës së ADN-së. Rezultatet e këtyre studimeve do të publikohen në një revistë shkencore vitin e ardhshëm.