Presidenti i ri i Iranit, Masoud Pezeshkian, ka firmosur një vendim me pasoja të rënda gjeopolitike: pezullimin e bashkëpunimit me Agjencinë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA). Ky hap, i ndërmarrë vetëm një javë pas miratimit të ligjit nga parlamenti iranian, mund të rrisë ndjeshëm tensionet në Lindjen e Mesme dhe të vështirësojë çdo përpjekje për ringjalljen e marrëveshjeve bërthamore.

Zyrtarisht, Teherani akuzon IAEA-n për bashkëpunim me Izraelin dhe për lejimin e sulmeve ndaj infrastrukturës së tij bërthamore – një pretendim që agjencia e OKB-së e mohon kategorikisht. Pavarësisht kësaj, presidenti Pezeshkian ka urdhëruar tre institucionet kyçe të vendit – Organizatën e Energjisë Atomike të Iranit, Këshillin Suprem të Sigurisë Kombëtare dhe Ministrinë e Jashtme – që të zbatohen pa vonesë dispozitat e reja.

Ende nuk ka qartësi se kur dhe si do të hyjë në fuqi zbatimi i ligjit, por ekspertët paralajmërojnë se kjo lëvizje i hap Iranit një rrugë për të zhvilluar programin e tij bërthamor larg syve të inspektorëve ndërkombëtarë.

Ky vendim bie ndesh me Traktatin e Mospërhapjes Bërthamore (NPT), të cilin Irani e ka nënshkruar dhe që e detyron të lejojë inspektimet për të garantuar natyrën paqësore të veprimtarive të tij bërthamore. Pezullimi i monitorimit përbën një sfidë serioze për legjitimitetin ndërkombëtar të Iranit dhe përpjekjet diplomatike që synojnë të shmangin një garë të rrezikshme armatimesh në rajon.

Zhvillimet e fundit vijnë në një moment të ndjeshëm për rajonin, ku sulmet izraelite ndaj objektivave iraniane dhe tensionet me SHBA kanë rritur ndjeshëm rrezikun për përplasje të mëdha. Analistët paralajmërojnë se izolimi i IAEA-së mund të jetë hapi i parë drejt një përshkallëzimi të pakthyeshëm në raportet midis Iranit dhe Perëndimit.