Zhvillimet e fundit që lidhen me ish-emisarin e Bashkimit Evropian për dialogun Kosovë–Serbi, Miroslav Lajçak, kanë rindezur debatin mbi legjitimitetin, paanshmërinë dhe të ardhmen e këtij procesi, tashmë të konsideruar nga disa aktorë ndërkombëtarë si politikisht dhe moralisht i konsumuar.

Debati u intensifikua pas raportimeve për komunikime të Lajçakut me financierin Jeffrey Epstein, i përfshirë në skandale të rënda pedofilie, çka u pasua me dorëheqjen e tij nga posti i këshilltarit të kryeministrit sllovak Robert Fico. Edhe pse Lajçak nuk është më pjesë e dialogut që nga viti 2024, pasojat e mandatit të tij, sipas kritikëve, vazhdojnë të ndikojnë drejtpërdrejt në proces.

Kryetari i Komitetit Austriak për zgjerimin e NATO-s, Gunther Fehlinger, ka reaguar ashpër, duke e cilësuar dialogun Kosovë–Serbi jo vetëm të bllokuar, por të diskredituar moralisht dhe të tejkaluar strategjikisht. Sipas tij, zbulimet e fundit ngrenë dyshime serioze mbi mjedisin politik dhe rrjetet që kanë ndikuar dhe formësuar dialogun ndër vite, duke e shndërruar këtë proces në një aktakuzë politike ndaj vetë sistemit që e ka udhëhequr.

Fehlinger thekson se dialogu nuk ka qenë kurrë neutral, pasi është drejtuar nga përfaqësues të shteteve që nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës dhe që, sipas tij, kanë treguar tolerancë ndaj Serbisë, duke mbyllur sytë para shkeljeve të saj, refuzimit për njohje dhe afrimit strategjik me Rusinë. Në të njëjtën kohë, Kosova, sipas tij, është përballur me presion të vazhdueshëm dhe masa ndëshkuese.

Në këtë kuadër, Fehlinger e konsideron Marrëveshjen e Ohrit si simbol të dështimit të dialogut, duke argumentuar se Serbia e ka injoruar atë, Bashkimi Evropian e ka zbatuar në mënyrë selektive, ndërsa Kosova është fajësuar padrejtësisht për mungesën e progresit.

Sipas tij, kapitulli aktual i dialogut duhet të mbyllet përfundimisht dhe Kosova duhet të orientohet drejt një qasjeje të re strategjike, të bazuar në parime të qarta politike, barazi ndërkombëtare dhe garanci reale për sovranitetin e saj.