Historia e transformimit të Porti i Durrësit në një marinë jahtesh luksoze ka nisur vite më parë, por sot projekti “Durrës Marina” po rikthehet në qendër të debatit publik, mes akuzave për favorizim të biznesmenit arab Mohamed Alabbar dhe kostove marramendëse që, sipas kritikëve, po i faturohen shtetit shqiptar.

Gjithçka filloi më 25 nëntor 2015, kur qeveria shqiptare miratoi marrëveshjen me Emiratet e Bashkuara Arabe për nxitjen dhe mbrojtjen e investimeve. Më pas, në vitin 2020, Kuvendi ratifikoi marrëveshjen për bashkëpunim ekonomik, ku ndër projektet strategjike përfshihej edhe rizhvillimi i Portit të Durrësit.

Një nga pikat më të debatueshme të marrëveshjes ishte fakti se projektet strategjike nuk do t’i nënshtroheshin procedurave të prokurimit publik apo garës konkurruese, çka opozita e konsideroi si favorizim të drejtpërdrejtë për investitorin.

Në vitin 2021, qeveria shqiptare i dha statusin “Investitor Strategjik” projektit “Marina & Jahtet e Durrësit”, që do të zhvillohej nga kompania “Symphony Real Estate Development”. Projekti parashikon ndërtimin e një marine turistike, rezidencave luksoze dhe strukturave elitare në një sipërfaqe prej rreth 79 hektarësh në zonën e portit.

Ndërkohë, në fund të vitit 2021, qeveria transferoi mbi 80 hektarë tokë të Portit të Durrësit në administrim të Ministrisë së Financave, me qëllim kalimin e saj te investitori. Një vit më pas, Kuvendi miratoi marrëveshjen kuadër me kompanitë e lidhura me Alabbarin për zhvillimin e projektit.

Por pikërisht këtu nisën edhe polemikat më të forta.

Sipas marrëveshjes, shoqëria që do të realizojë projektin përjashtohet nga pagesa e taksës së ndikimit në infrastrukturë dhe nga kontributi për strehimin social. Vetë qeveria e konsideron këtë si “kontribut të shtetit shqiptar në investim”.

Sipas përllogaritjeve të përmendura në vendimin e Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë, kontributi total i shtetit shqiptar në këtë projekt arrin rreth 300 milionë euro, pa llogaritur vlerën e tokës publike të transferuar, e cila sipas kritikëve kap shifrën e mbi 520 milionë eurove.

Në dokumentet zyrtare përmenden edhe përfitimet e pritshme për shtetin, por pa u përcaktuar konkretisht vlera që do të marrë pala shqiptare nga ky investim.

Ndërkohë, projekti prej mbi 2 miliardë eurosh është vënë në dyshim edhe për ritmin e investimeve. Sipas të dhënave financiare të përmendura në raportime mediatike, në dy vitet e para janë investuar vetëm dhjetëra milionë euro, ndërsa pjesa më e madhe e fondeve duket se vijnë nga parapagimet e qytetarëve që kanë blerë apartamente në kompleks.

Debati u thellua edhe më shumë pas vendimit të Gjykatës Kushtetuese në shkurt 2025, e cila rrëzoi kërkesën e opozitës për shfuqizimin e marrëveshjes.

Megjithatë, dy anëtarë të Gjykatës dhanë mendim kundër. Gjyqtarja Marsida Xhaferllari argumentoi se mënyra si Kuvendi kishte miratuar marrëveshjen ishte antikushtetuese, pasi një kontratë administrative ishte “veshur” me ligj, duke deformuar procedurat normale ligjvënëse dhe kontrollin gjyqësor.

Edhe gjyqtari Ilir Toska arriti në përfundimin se disa nene të ligjit binin ndesh me Kushtetutën, duke argumentuar se Kuvendi kishte ndërhyrë në një marrëdhënie që i përkiste pushtetit ekzekutiv dhe jo procesit legjislativ.

Nga ana tjetër, Autoriteti Portual Durrës mbron projektin, duke deklaruar se prona publike mbetet pjesërisht në pronësi të shtetit dhe se 20% e zonës do të kthehet në hapësirë publike për qytetin e Durrësit.

Megjithatë, kritikët vijojnë të insistojnë se përfituesi më i madh deri tani mbetet biznesmeni Mohamed Alabbar, i cili sipas akuzave ka marrë në dispozicion një nga asetet më të rëndësishme strategjike të vendit, ndërsa investimi real i premtuar prej 2 miliardë eurosh mbetet ende larg realizimit.