Një skenar i ri elektoral në Serbi ka nxjerrë në avantazh lëvizjen studentore, e cila, nëse zgjedhjet parlamentare do të zhvilloheshin sipas modelit të analizuar nga Byroja e Kërkimeve Sociale (BIRODI), do të siguronte 48.5% të votave.
Sipas vlerësimit të publikuar të dielën, lista e Partisë Progresive Serbe (SNS), e lidhur me presidentin Aleksandar Vuçiç, do të merrte 38.6% të votave, ndërsa partneri i saj i koalicionit, Partia Socialiste e Serbisë (SPS), e drejtuar nga Ivica Daçiç, do të siguronte 3.9%.
Megjithatë, BIRODI thekson se bëhet fjalë për një skenar analitik të rezultateve të mundshme, dhe jo për një sondazh klasik të opinionit publik apo një parashikim të rezultatit përfundimtar të zgjedhjeve.
Modeli i përdorur në analizë mbështetet në rezultatet zyrtare të zgjedhjeve të vitit 2012, kur SNS erdhi në pushtet, si dhe në të dhënat e disa sondazheve të opinionit publik të realizuara nga CRTA, NSPM, Faktor Plus dhe Ipsos. Në përllogaritje janë përfshirë edhe ndryshimet demografike të nxjerra nga baza e të dhënave të Komisionit Zgjedhor të Republikës.
Studentët mund të marrin deri në 51.1%
Sipas intervaleve të përllogaritura nga BIRODI, lista e studentëve do të merrte nga 45.9% deri në 51.1% të votave.
Ndërkohë, lista SNS-Vuçiç do të luhatej mes 36.3% dhe 40.9%, ndërsa SPS do të merrte nga 3.2% deri në 4.6%.
Listat e tjera opozitare dhe ato të pakicave kombëtare, të marra së bashku, do të siguronin nga 7.8% deri në 10.2% të votave.
BIRODI vlerëson se në një zgjedhje të tillë do të merrnin pjesë rreth 4.13 milionë votues. Në këtë skenar është marrë parasysh edhe një mobilizim më i madh i të rinjve dhe i qytetarëve që në zgjedhjet e mëparshme kanë abstenuar.
Regjistri i votuesve, një nga problemet kryesore
Një tjetër faktor që mund të ndikojë ndjeshëm në rezultatin e zgjedhjeve është regjistri i votuesve.
Sipas të dhënave zyrtare, Serbia kishte 6,647,003 banorë në regjistrimin e vitit 2022, ndërsa numri i votuesve të regjistruar është 6,500,666.
Diferenca mes popullsisë dhe numrit të votuesve të regjistruar është 146,337 persona, ose 2.2%. Kjo diferencë ka ngritur pikëpyetje për saktësinë e regjistrit të votuesve.
Pikërisht për këtë arsye, një nga kërkesat kryesore të opozitës është pastrimi dhe korrigjimi i regjistrit të votuesve, si një kusht për zhvillimin e zgjedhjeve të drejta dhe demokratike. Kjo çështje është përfshirë gjithashtu në rekomandimet e Zyrës së OSBE-së për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR).
Si nisën protestat studentore?
Lëvizja studentore u shfaq gjatë një vale protestash antiqeveritare që ka vijuar për disa muaj në Serbi.
Protestat nisën pas tragjedisë së 1 nëntorit 2024, kur 16 persona humbën jetën pas shembjes së tendës në stacionin hekurudhor të Novi Sadit.
Studentët kërkuan përgjegjësi nga autoritetet për praktikat korruptive, demokratizimin e vendit dhe funksionimin e institucioneve pa presion apo ndikim politik.
Gjatë protestave, studentët dhe opozita kanë kërkuar gjithashtu mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare.
Vuçiç: “Më 18 ose 25 tetor”
Qeveria serbe i ka shtyrë vazhdimisht njoftimet për zgjedhjet e parakohshme. Deklarata e fundit për këtë çështje erdhi nga presidenti Aleksandar Vuçiç më 20 gusht.
Vuçiç tha se zgjedhjet do të zhvillohen “më 18 ose 25 tetor”.
Ndërkohë, presidenti serb ka vijuar aktivitetin politik në të gjithë vendin, duke zhvilluar një fushatë pothuajse të përditshme.
Vuçiç akuzon kundërshtarët e tij politikë se nuk kanë as ide dhe as program për zhvillimin e mëtejshëm të Serbisë, ndërsa u ka bërë thirrje mbështetësve të tij që t’i mposhtin rivalët “më bindshëm se kurrë më parë”.
Nëse skenari i BIRODI-t do të materializohej në zgjedhje, diferenca mes lëvizjes studentore dhe forcës politike të Vuçiçit do të ishte rreth 10 pikë përqindje, duke sinjalizuar një përmbysje të fortë të raportit politik në Serbi.
