Pandemia e koronavirusit i çoi zinxhirët globalë të furnizimit në pikën e thyerjes, duke shkaktuar mungesa dhe duke i çuar çmimet në qiell. Ashtu siç është qetësuar pandemia, pushtimi i Ukrainës nga Rusia kërcënon të krijoje kaos më tej në zinxhirët e furnizimit.

Rusia është një prodhues i madh i mallrave, nga nafta dhe gazi natyror deri te paladiumi dhe gruri. Ukraina është gjithashtu një eksportues i madh i grurit si dhe neoni.

“Rreziku më i madh me të cilin përballen zinxhirët globalë të furnizimit është zhvendosur nga pandemia në konfliktin ushtarak Rusi-Ukrainë dhe pasiguritë gjeopolitike dhe ekonomike që ai ka krijuar”, shkroi në një raport të enjten ekonomisti i Moody’s Analytics, Tim Uy.

Moody’s paralajmëroi se kriza Rusi-Ukrainë “vetëm do të përkeqësojë situatën për kompanitë në shumë industri”, veçanërisht ato që varen nga burimet e energjisë.

Evropa, në veçanti, do të ndjejë dhimbjen më të madhe nga rritja e çmimit të energjisë, sepse është e varur nga Rusia për gazin natyror. Çmimet e naftës janë rritur në mbarë botën, duke rritur çmimet e benzinës dhe duke rritur perspektivën e kostos për linjat ajrore dhe industritë si plastika që përdorin naftë.

Kriza Rusi-Ukrainë mund të grumbullojë presion të mëtejshëm mbi mungesën e çipave kompjuterikë në mbarë botën, e cila filloi gjatë Covid dhe ka qenë në zemër të rritjes së çmimeve të makinave të reja dhe të përdorura.

Moody’s vuri në dukje se Rusia furnizon 40% të furnizimit botëror të paladiumit, një burim kyç që përdoret në prodhimin e gjysmëpërçuesve. Për më tepër, Moody’s tha se Ukraina prodhon 70% të furnizimit botëror të neonit, një gaz që përdoret në prodhimin e çipave kompjuterikë.

“Ne mund të presim që mungesa globale e çipave të përkeqësohet nëse konflikti ushtarak vazhdon,” shkroi Uy.

Çmimet e neonit u rritën në qiell gjatë konfliktit 2014-2015 në Ukrainë. Edhe pse prodhuesit e çipave kanë grumbulluar burime, Uy tha se inventarët mund të zgjasin vetëm për kaq gjatë.

“Nëse një marrëveshje nuk ndërmjetësohet në muajt e ardhshëm, prisni që mungesa e çipeve të përkeqësohet,” tha Uy, duke shtuar se kjo do të përbëjë rreziqe të konsiderueshme për prodhuesit e automjeteve, kompanitë elektronike, prodhuesit e telefonave dhe kompanitë e tjera.

Kombinimi i çmimeve të larta të energjisë dhe më shumë presion mbi furnizimin me çipa kompjuterikë do të komplikojë pamjen e inflacionit. Çmimet e konsumit u rritën në janar me ritmin më të shpejtë në gati 40 vjet. Megjithëse shumë ekonomistë parashikuan se inflacioni do të ftohej ndjeshëm më vonë këtë vit, kjo tani është në dyshim.

“Efektet afatshkurtra në ekonominë e SHBA-së nga pushtimi i Ukrainës, lufta në vazhdim, sanksionet dhe ngjarjet që do të vijnë, mbeten shumë të pasigurta,” i tha Kongresit të mërkurën kryetari i Rezervës Federale, Jerome Powell.

Përtej çipave kompjuterikë, Moody’s vuri në dukje se kriza Rusi-Ukrainë ka potencialin për të rritur kostot në industrinë e transportit, industrinë më intensive energjetike nga të gjitha.