Ballkani Perëndimor po përballet me një nga periudhat më të trazuara politike në dekada, duke rikthyer hije të viteve ’90. Nga bllokada institucionale në Kosovë, te protestat masive në Serbi, retorika separatiste në Bosnje e Hercegovinë dhe përçarjet në Mal të Zi, rajoni duket i mbërthyer në një cikël krizash.

Ekspertët paralajmërojnë se indiferenca e Perëndimit, në një kohë kur Rusia përpiqet të shfrytëzojë dobësitë e rajonit, mund ta shtyjë Ballkanin drejt një spirale të rrezikshme. Nacionalizmi, thonë ata, nuk është vetëm retorikë, por shpesh pararendës i konflikteve të armatosura.

Në qendër të shqetësimeve është Serbia, ku presidenti Aleksandar Vuçiq, në pushtet që nga viti 2014, kombinon pragmatizmin politik me nacionalizmin dhe shtrihet përtej kufijve të vendit. Në Kosovë, mbi 200 ditë pas zgjedhjeve, institucionet mbeten të pazhvilluara; ndërkohë, në Bosnje, lideri serb Millorad Dodik sfidon autoritetin e shtetit dhe përhap retorikë etnike të rrezikshme. Mal i Zi përballet me polarizim etno-nacionalist, ku partitë proserbe dhe proruse ushqejnë përçarjet dhe ndikimin e Serbisë.

Ekspertët vënë në dukje se situata e ngjashme me vitet ’90 mund të mos sjellë një luftë të hapur, por përmes formave moderne të luftës hibride, destabilizimi i rajonit mbetet një rrezik real. Ivana Stradner nga Fondacioni për Mbrojtjen e Demokracisë paralajmëron se “ajo që ndodh në Beograd përcakton drejtimin e gjithë rajonit”.

David Kanin, profesor i Studimeve Evropiane në Universitetin Johns Hopkins, thekson se përballë sfidave globale – lufta në Ukrainë, konflikti në Gaza dhe rritja e ndikimit të Kinës – Shtetet e Bashkuara janë më pak të angazhuara në Ballkan, duke i lënë vendet e rajonit të ekspozuara ndaj ndikimeve destabilizuese.

Rajoni duket se ndodhet në një pikë vendimtare, ku ndërhyrja e duhur ndërkombëtare dhe stabiliteti politik vendor janë më të domosdoshme se kurrë për të shmangur rikthimin e turbulencës së viteve ’90.