Rasti i një adoleshenteje afgane, e cila raportohet se ka kaluar 21 muaj në një burg të kontrolluar nga talebanët pasi kundërshtoi martesën me një komandant lokal, ka shkaktuar reagime të forta nga aktivistët dhe organizatat që mbrojnë të drejtat e grave.

Në qendër të çështjes është Bibi Sediqa, sot 17 vjeç. Sipas raportimeve të mediave afgane dhe Shoqatës Revolucionare të Grave të Afganistanit (RAWA), ajo u burgos në moshën 14-vjeçare, pasi refuzoi të martohej me Maulavi Khodaynazar, një komandant rreth 70 vjeç nga provinca Badghis.

Historia e saj dyshohet se kishte nisur disa vite më herët. Kur Bibi ishte vetëm 12 vjeçe, raportohet se u dërgua të jetonte në shtëpinë e komandantit. Shkak për këtë dyshohet se ishte një borxh i babait të saj ndaj Khodaynazarit.

Sipas burimeve që kanë denoncuar rastin, komandanti më pas kërkoi të martohej me vajzën. Familja pretendohet se u përball me kërcënime dhe presione për të pranuar martesën, por Bibi nuk ndryshoi qëndrim.

Çështja përfundoi përpara drejtësisë së kontrolluar nga talebanët. Një gjykatë raportohet se kishte urdhëruar fillimisht lirimin e adoleshentes, por vendimi nuk solli përfundimin e çështjes.

Khodaynazar dyshohet se ndërhyri pranë një gjyqtari në Badghis, duke bërë të mundur transferimin e dosjes për shqyrtim në një gjykatë tjetër.

Situata e 17-vjeçares është bërë edhe më shqetësuese pas pretendimeve për trajtimin e saj gjatë periudhës së paraburgimit. Burime të cituara nga RAWA pretendojnë se vajza është torturuar dhe është vendosur nën presion për të ndryshuar qëndrimin e saj dhe për të pranuar martesën.

Periudha e gjatë e izolimit dhe trajtimi i pretenduar në burg raportohet se kanë lënë pasoja të rënda në gjendjen e saj psikologjike. Edhe nëna e adoleshentes raportohet se ka shfaqur probleme serioze shëndetësore gjatë kohës që vajza ka qëndruar e ndaluar.

Por ajo që ka shkaktuar reagime të veçanta është një propozim i pazakontë që autoritetet talebane raportohet se kanë hedhur në tryezë për zgjidhjen e mosmarrëveshjes: Bibi do të martohej me komandantin për një periudhë prej vetëm tre ditësh.

Historia e Bibi Sediqës ka rikthyer në qendër të vëmendjes fenomenin e martesave të detyruara në Afganistan, veçanërisht pas rikthimit të talebanëve në pushtet në gusht të vitit 2021.

Një nga praktikat tradicionale të denoncuara prej vitesh në Afganistan njihet si “baad”. Përmes saj, vajzat mund t’u jepen familjeve të tjera si mënyrë për shlyerjen e borxheve ose për t’i dhënë fund konflikteve mes familjeve.

Kjo praktikë ishte ndaluar ligjërisht në Afganistan në vitin 2009. Megjithatë, organizatat dhe aktivistët për të drejtat e grave pretendojnë se raste të tilla vazhdojnë të shfaqen në disa pjesë të vendit.

Rasti vjen në një kohë kur situata e grave afgane vazhdon të jetë objekt kritikash ndërkombëtare. Që prej marrjes së pushtetit nga talebanët, kufizimet ndaj grave dhe vajzave janë shtrirë në një sërë aspektesh të jetës, nga arsimimi dhe punësimi deri te liria e lëvizjes.

Aktivistë ndërkombëtarë kanë kërkuar që vendet që mbajnë kontakte me autoritetet talebane të përdorin ndikimin e tyre për të kërkuar ndryshimin e këtyre politikave.

Baronesha britanike Helena Kennedy, e njohur për angazhimin e saj në çështjet e të drejtave të njeriut, e ka cilësuar situatën e grave në Afganistan si një formë të “aparteidit gjinor”.

Ndërsa talebanët vijojnë të kontrollojnë Afganistanin, trajtimi i grave dhe vajzave mbetet një nga çështjet më të kritikuara nga organizatat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut. Rasti i Bibi Sediqës është kthyer në një tjetër shembull të përdorur nga aktivistët për të kërkuar vëmendje dhe presion më të madh ndërkombëtar ndaj autoriteteve afgane.

Familjarët e saj pretendojnë se, pavarësisht diskutimeve, nuk është ndërmarrë ndonjë veprim konkret që do t’i jepte fund çështjes. Ata thonë gjithashtu se nuk është ngritur një strukturë e pavarur për të hetuar mënyrën se si është trajtuar adoleshentja.