Marrëveshja e njoftuar më 28 gusht nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, dhe presidentja e përkohshme e Venezuelës, Delcy Rodriguez, mund të shndërrohet në një prej zhvillimeve më të rëndësishme të viteve të fundit në sektorin global të energjisë.

Sipas të dhënave të publikuara pas njoftimit, marrëveshja lidhet me shfrytëzimin dhe zhvillimin e 17 fushave të naftës në Venezuelë, që përfaqësojnë rreth 64 miliardë fuçi rezerva të provuara. Plani synon rritjen e prodhimit venezuelian deri në rreth 1.5 milionë fuçi në ditë. (Reuters)

Trump e ka paraqitur marrëveshjen si një zhvillim strategjik për sigurinë energjetike të SHBA-së dhe për uljen e çmimeve të karburanteve. Sipas Reuters, marrëveshja parashikon një strukturë komplekse ku SHBA-ja do të ketë rol të drejtpërdrejtë në kontrollin dhe zhvillimin e një pjese të konsiderueshme të sektorit venezuelian të naftës.

Energjia si instrument fuqie

Përtej aspektit ekonomik, marrëveshja ka një dimension të fortë gjeopolitik. Venezuela disponon ndër rezervat më të mëdha të provuara të naftës në botë dhe sektori i saj energjetik ka pasur për vite me radhë lidhje të rëndësishme me kompani dhe interesa nga Kina e Rusia.

Marrëveshja e re mund të ndryshojë këtë ekuilibër. Sipas Reuters, një kompani amerikane e mbështetur nga SHBA-ja pritet të marrë kontrollin operacional të 17 projekteve, disa prej të cilave më parë administroheshin nga kompani kineze dhe ruse. SHBA-ja synon gjithashtu të ketë një pjesëmarrje prej 35% në kompaninë North American Blue Energy Partners dhe të sigurojë të drejtën për të blerë një pjesë të prodhimit të naftës.

Kjo e vendos energjinë venezueliane në qendër të një riorganizimi më të gjerë të marrëdhënieve strategjike në Amerikën Latine.

Presion edhe mbi OPEC-un?

Një tjetër çështje që ka tërhequr vëmendjen është mundësia që Venezuela të largohet nga OPEC-u.

Më 31 gusht, Trump tha se vendimi për largimin nga organizata i takon Venezuelës, ndërsa diskutimet për këtë mundësi janë lidhur me ristrukturimin e marrëdhënieve energjetike mes Uashingtonit dhe Karakasit.

Nëse Venezuela do të largohej nga OPEC-u, ndikimi i menjëhershëm në prodhimin global do të ishte i kufizuar, pasi prodhimi aktual venezuelian mbetet shumë më i ulët se kapaciteti i tij potencial. Megjithatë, në aspektin politik, një zhvillim i tillë do të ishte domethënës për organizatën dhe për ekuilibrat e tregut ndërkombëtar të naftës.

Marrëveshja është e madhe, por zbatimi nuk do të jetë i shpejtë

Pavarësisht përmasave të marrëveshjes, ringjallja e industrisë venezueliane nuk mund të ndodhë brenda pak muajsh.

Sektori i naftës në Venezuelë kërkon investime të mëdha në infrastrukturë, teknologji, transport dhe kapacitete përpunuese. Reuters ka raportuar se plani amerikan për rindërtimin e sektorit energjetik mund të kërkojë rreth 100 miliardë dollarë investime dhe se disa kompani ndërkombëtare ende presin qartësi mbi kontratat dhe kushtet e investimit.

Edhe Chevron, një prej kompanive amerikane me praninë më të rëndësishme në Venezuelë, po punon për zgjerimin dhe ristrukturimin e projekteve të saj në vend.

Një bast për dekadën e ardhshme

Marrëveshja Trump-Rodriguez nuk duhet parë vetëm si një marrëveshje për rritjen e prodhimit të naftës. Ajo prek njëkohësisht sigurinë energjetike të SHBA-së, ndikimin amerikan në Amerikën Latine, marrëdhëniet me Kinën dhe Rusinë dhe të ardhmen e Venezuelës si fuqi energjetike.

Nëse plani zbatohet, Venezuela mund të rikthehet gradualisht në një prej prodhuesve të rëndësishëm të naftës në botë, ndërsa Uashingtoni do të fitojë ndikim shumë më të madh mbi një prej burimeve energjetike më të mëdha të planetit.

Por rruga drejt këtij objektivi është e gjatë. Për momentin, marrëveshja përfaqëson më shumë fillimin e një ristrukturimi të madh sesa rezultatin përfundimtar të tij.