Kievi kërkon rikthimin e korridorit të drithërave, ndërsa Moska ende nuk ka dhënë përgjigje

Ukraina i ka propozuar Rusisë një marrëveshje për ndalimin e sulmeve ndaj anijeve civile në Detin e Zi, në një përpjekje për të rihapur një prej korridoreve më të rëndësishme për transportin e drithërave dhe produkteve ushqimore.

Sipas Reuters, Kievi e ka përcjellë propozimin përmes një pale të tretë, ndërsa deri më tani Moska nuk i është përgjigjur ofertës.

Deti i Zi është një korridor strategjik për eksportet e të dyja vendeve, ndërsa për Ukrainën portet e Odesës dhe zonat përreth tyre kanë një rëndësi të veçantë për eksportin e produkteve bujqësore.

Rreth 220 anije të goditura

Që nga korriku, Ukraina ka intensifikuar sulmet me dronë në Detin e Zi dhe Detin Azov. Sipas raportimeve, rreth 220 anije janë goditur, mes tyre cisterna nafte, anije mallrash që transportonin drithëra dhe tragete pasagjerësh.

Sulmet kanë ndikuar në transportin detar rus dhe kanë detyruar Moskën të pezullojë transportin përmes një rruge ujore që lidh Detin Kaspik me Detin Azov.

Në të njëjtën kohë, Rusia ka intensifikuar sulmet ndaj porteve jugore të Ukrainës, duke goditur një prej sektorëve më të rëndësishëm të ekonomisë ukrainase.

Rreth 90% e eksporteve të drithërave dhe lulediellit nisen nga Odesa dhe portet fqinje të Çornomorskut dhe Pivdennes.

Në korrik, një sulm rus goditi anijen transportuese të drithërave “Golden Leo”, në pronësi turke, pak pasi ishte nisur nga Odesa. Dhjetë marinarë humbën jetën, ndërsa 16 punonjës portualë dhe marinarë të tjerë janë vrarë në sulme të tjera të fundit.

Oferta vjen në nisje të sezonit të korrjeve

Propozimi i Kievit shihet si një lëvizje pragmatike, pasi një marrëveshje për ndalimin e sulmeve ndaj anijeve civile do t’u mundësonte të dyja palëve të rifillonin transportin detar.

Nisma vjen në një moment kritik për Ukrainën, pasi ka nisur sezoni i korrjeve dhe transporti nga portet ukrainase është praktikisht i bllokuar.

Oferta lidhet gjithashtu me raportimet e Financial Times, sipas të cilave zëvendëspresidenti amerikan JD Vance i ka kërkuar presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky të ndalojë disa sulme ndaj portit rus të Novorossiyskut.

Sipas gazetës, gjatë një telefonate më 31 korrik, Vance shprehu shqetësimin për sulmet ukrainase ndaj cisternave që transportonin naftë nga Kazakistani, duke argumentuar se ato po dëmtonin kompanitë amerikane dhe po ndikonin në çmimet e naftës.

Që prej asaj telefonate, forcat ukrainase nuk kanë goditur anijet që transportojnë naftë nga Kazakistani përmes terminalit të Konsorciumit të Gazsjellësit Kaspik. Megjithatë, sulmet ndaj objektivave të tjera në Novorossiysk kanë vijuar.

Marrëveshja e mëparshme zgjati vetëm një vit

Rusia dhe Ukraina kanë pasur më herët një marrëveshje për sigurinë e transportit detar, të ndërmjetësuar nga Turqia dhe Kombet e Bashkuara.

Iniciativa e Drithërave të Detit të Zi nisi në korrik 2022 dhe mundësoi eksportin e produkteve bujqësore ukrainase përmes Detit të Zi deri në korrik 2023.

Marrëveshja përfundoi pasi Kremlini refuzoi ta rinovonte, duke pretenduar se sanksionet perëndimore po dëmtonin sektorin bujqësor rus.

Pas dështimit të marrëveshjes, Ukraina e rihapi në mënyrë të njëanshme korridorin detar, duke përdorur dronë detarë kundër objektivave ruse në pjesën veriperëndimore të Detit të Zi.

Presioni ndaj flotës ruse bëri që një pjesë e konsiderueshme e saj të zhvendosej nga Sevastopoli, në Krimenë e pushtuar, drejt Novorossiyskut.

Tashmë topi është në fushën e Moskës: Kievi ka bërë ofertën, ndërsa mbetet për t’u parë nëse Rusia do ta pranojë një marrëveshje që mund të rikthejë lëvizjen e anijeve civile dhe eksportet e drithërave në Detin e Zi.