Në një nga operacionet më të mëdha ushtarake të dekadës së fundit, Izraeli nisi një sulm masiv ajror ndaj objektivave ushtarake dhe bërthamore iraniane. Edhe pse Tel Avivi e përshkroi operacionin si një sukses të plotë, infrastruktura bazë e programit bërthamor iranian duket se mbetet kryesisht e paprekur.

Operacioni, i koduar “Luani në Ngritje”, ishte rezultat i një planifikimi afatgjatë dhe u nis papritur. Dhjetëra avionë luftarakë F-35, në bashkëpunim me dronë dhe njësi speciale të Mossadit, kryen sulme të koordinuara në më shumë se 100 objektiva brenda Iranit. Objektivat përfshinin baza ushtarake, instalime të Gardës Revolucionare dhe qendra të shkencës bërthamore.

Burimet iraniane raportojnë se numri i viktimave tejkalon 78 të vdekur, duke përfshirë oficerë të lartë ushtarakë dhe shkencëtarë të shquar bërthamorë. Në mesin e viktimave janë zyrtarë të rëndësishëm si Hossein Salami dhe Mohammad Bagheri, si dhe fizikanti i njohur bërthamor Fereydoun Abbasi.

Në përgjigje të sulmit, Irani ka nisur më shumë se 150 raketa balistike dhe mbi 100 dronë drejt Izraelit. Dëmet materiale në Izrael raportohet të jenë të kufizuara, por kjo veprimtari ka përshkallëzuar tensionet tashmë të larta në Lindjen e Mesme.

Megjithë intensitetin e sulmeve, analiza të publikuara nga media ndërkombëtare si Washington Post dhe New York Times tregojnë se programi bërthamor iranian vazhdon të funksionojë. Ekspertët dhe analistët ushtarakë nënvizojnë se objektet nëntokësore të programit në Natanz dhe Fordow, të vendosura deri në 80 metra nën sipërfaqe, nuk pësuan dëme serioze gjatë sulmeve. Dëmi kryesor u shënua në strukturat sipërfaqësore dhe laboratorët e impianteve rajonale të pasurimit të uraniumit.

Strategjia e Iranit për të mbrojtur infrastrukturën jetësore në komplekset nëntokësore ka rezultuar efektive edhe përballë sulmeve të fuqishme ajrore. Edhe pse ka pësuar humbje të konsiderueshme në fuqinë punëtore dhe strukturat mbështetëse, aftësia teknike e Teheranit për të vazhduar prodhimin e uraniumit të pasuruar mbetet në thelb e paprekur.

Qeveria izraelite e paraqet këtë sulm si një masë parandalimi të domosdoshme, me qëllim ndalimin e përparimit të mëtejshëm të arsenalit bërthamor iranian. Megjithatë, qarqet diplomatike dhe analistët paralajmërojnë se sulmi mund të ketë efektin e kundërt: të nxisë Teheranin që të përshpejtojë zhvillimin e programit të tij bërthamor, të mbyllë mundësitë për dialog dhe të shkaktojë një cikël të ri destabilizimi në rajon.

Shtetet e Bashkuara gjenden në një pozicion të vështirë, pasi negociatat me Iranin kanë ngecur dhe janë në një ngrirje të pacaktuar. Shtetet e Gjirit ndjekin me shqetësim të madh zhvillimet, duke u frikësuar nga mundësia e një konflikti të përgjithshëm që do të tërhiqte gjithë rajonin në një spirale të re dhune dhe trazirash.

Pyetja që mbetet është nëse Irani do të zgjedhë të përshpejtojë aktivitetet e tij bërthamore në përgjigje të këtij sulmi izraelit apo do të ndjekë forma të tjera të konfrontimit strategjik. Sidoqoftë, Teherani ka demonstruar se disponon rrjete alternative të njohurive dhe prodhimit, ndërsa natyra nëntokësore e objekteve të tij e bën çdo përpjekje për neutralizimin e tyre jashtëzakonisht të vështirë dhe komplekse.

Për momentin, pavarësisht ashpërsisë së sulmeve dhe humbjeve njerëzore, programi bërthamor iranian mbetet funksional, duke krijuar një peizazh gjeopolitik të paqëndrueshëm dhe me rrezikshmëri të lartë në rajon.