Rusia planifikon të ndërtojë një central energjetik në Hënë brenda dekadës së ardhshme, me qëllim furnizimin e programit të saj hapësinor hënor dhe një stacioni të përbashkët kërkimor ruso-kinez. Lajmi vjen në një kohë kur fuqitë e mëdha botërore po përshpejtojnë përpjekjet për eksplorimin dhe shfrytëzimin e satelitit të vetëm natyror të Tokës.

Korporata shtetërore ruse e hapësirës, Roscosmos, njoftoi se synon të realizojë projektin deri në vitin 2036 dhe se ka nënshkruar një kontratë me kompaninë Lavochkin Association për ndërtimin e centralit. Sipas Roscosmos, infrastruktura energjetike do të shërbejë për automjete robotike, një observator shkencor dhe për Stacionin e Përbashkët Ndërkombëtar Kërkimor Ruso-Kinez në Hënë.

“Ky projekt është një hap i rëndësishëm drejt krijimit të një pranie të përhershme në Hënë dhe kalimit nga misionet sporadike në një program afatgjatë eksplorimi”, thuhet në deklaratën e Roscosmos.

Edhe pse nuk u konfirmua zyrtarisht lloji i centralit, përfshirja e korporatës shtetërore ruse të energjisë bërthamore Rosatom dhe Institutit Kurchatov, institucioni kryesor i Rusisë për kërkime bërthamore, tregon se bëhet fjalë për një central bërthamor. Kreu i Roscosmos, Dmitry Bakanov, kishte deklaruar më herët se ndërtimi i një centrali bërthamor në Hënë është një nga objektivat strategjikë të Rusisë, krahas planeve për eksplorimin e planetit Venus.

Rusia ka një histori të gjatë në eksplorimin e hapësirës që nga viti 1961, kur Yuri Gagarin u bë njeriu i parë që udhëtoi në hapësirë. Megjithatë, në dekadat e fundit ajo ka mbetur pas Shteteve të Bashkuara dhe Kinës. Një goditje e rëndë për ambiciet ruse ishte dështimi i misionit pa ekuipazh Luna-25 në gusht 2023, i cili u përplas me sipërfaqen e Hënës gjatë përpjekjes për ulje.

Hëna, që ndodhet rreth 384 mijë kilometra larg Tokës, luan një rol kyç në stabilizimin e boshtit të Tokës dhe në rregullimin e baticave dhe zbaticave, duke e bërë atë një objekt strategjik jo vetëm shkencor, por edhe gjeopolitik në garën e re hapësinore.