Bajamet janë struktura limfatike të vendosura në fyt, të cilat luajnë një rol të rëndësishëm në mbrojtjen e organizmit. Ato ndihmojnë në kapjen dhe neutralizimin e baktereve, viruseve dhe substancave të dëmshme që hyjnë në trup përmes gojës dhe hundës. Që në lashtësi, mjekë si Galen i kanë përshkruar si pjesë të rëndësishme të sistemit mbrojtës të trupit.

Problemi më i shpeshtë që lidhet me to është tonsiliti (pezmatimi i bajameve), një gjendje që prek më shpesh fëmijët, por mund të shfaqet në çdo moshë. Simptomat kryesore përfshijnë dhimbje fyti, temperaturë, vështirësi në gëlltitje dhe ënjtje të gjendrave në qafë.

Shkaktarët më të zakonshëm janë viruset, por në disa raste edhe bakteret si streptokoku, i cili kërkon trajtim me antibiotikë. Tonsiliti ndahet në dy forma: akut dhe kronik. Forma akute shfaqet papritur dhe zakonisht kalon brenda disa ditësh ose javësh, ndërsa forma kronike është më afatgjatë dhe shoqërohet me episode të përsëritura infeksioni.

Faktorë si duhani, ndotja e ajrit dhe alergjitë mund të përkeqësojnë gjendjen. Në disa raste, mund të formohen edhe të ashtuquajturit “gurë në bajame”, të cilët shkaktojnë erë të keqe të gojës dhe shqetësime në fyt.

Kur infeksionet përsëriten shpesh ose kur bajamet shkaktojnë vështirësi në frymëmarrje dhe gëlltitje, mund të rekomandohet heqja e tyre (tonsilektomia). Ky është një ndërhyrje kirurgjikale që kryhet nën anestezi të përgjithshme dhe zgjat rreth 30 minuta, me teknika të ndryshme si kirurgjia klasike, lazeri ose radiofrekuenca.

Pas operacionit, rikuperimi kërkon pushim dhe ndjekje të kujdesshme të udhëzimeve mjekësore për të shmangur komplikacionet dhe për të siguruar shërim të plotë.