Kina, Rusia, Irani dhe Koreja e Veriut po thellojnë bashkëpunimin ushtarak, ekonomik dhe gjeopolitik në përpjekje për t’iu kundërvënë presionit të Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të saj.

Katër vendet, të cilave u referohen gjithnjë e më shpesh me akronimin CRINK, nuk përbëjnë një aleancë formale si NATO, por kanë ndërtuar një rrjet bashkëpunimi selektiv. Secili prej tyre përdor kapacitetet dhe burimet e të tjerëve për të kompensuar dobësitë e veta strategjike.

Lufta në Ukrainë është kthyer në shembullin kryesor të këtij bashkëpunimi.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka deklaruar se Rusia përdori raketa balistike të Koresë së Veriut në sulmin e 11 gushtit ndaj Zaporizhjës, ku u vranë shtatë persona dhe u plagosën dhjetëra të tjerë. Në të njëjtën kohë, raportohet se një njësi raketore e Koresë së Veriut, me deri në 120 raketa balistike, ka nisur të dislokohet në pjesën perëndimore të Rusisë.

Koreja e Veriut, furnizues i rëndësishëm i Moskës

Përfshirja e Phenianit në luftën në Ukrainë është zgjeruar ndjeshëm. Koreja e Veriut ka furnizuar Rusinë me raketa balistike dhe municione, ndërsa ka dërguar edhe trupa për të mbështetur përpjekjet luftarake të Moskës.

Vlerësimet për numrin e ushtarëve të dërguar fillimisht varionin nga 12 mijë deri në 15 mijë, ndërsa raportime të tjera sugjerojnë se numri mund të ketë arritur deri në 50 mijë.

Irani dhe dronët Shahed

Edhe Irani ka luajtur një rol të rëndësishëm përmes furnizimit të Rusisë me dronë Shahed.

Këta dronë u përdorën gjerësisht nga Moska gjatë fazave të hershme të pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës, ndërsa më pas Rusia zhvilloi versionet e saj të këtyre mjeteve.

Bashkëpunimi mes Moskës dhe Teheranit ka krijuar mundësi jo vetëm për furnizime ushtarake, por edhe për transferim teknologjie dhe përvojë në fushën e luftimit.

Kina, mbështetja ekonomike dhe teknologjike

Roli i Kinës është më pak i drejtpërdrejtë në aspektin ushtarak, por mbetet thelbësor.

Pekini ka ndihmuar ekonominë ruse duke blerë energji nga Rusia dhe i ka ofruar Moskës teknologji me përdorim të dyfishtë. Në këtë mënyrë, Kina ka kontribuar në aftësinë e Rusisë për të përballuar presionin ekonomik dhe teknologjik të Perëndimit.

Megjithatë, CRINK nuk është një bllok i unifikuar.

Katër vendet nuk kanë traktat të përbashkët mbrojtjeje, strukturë të unifikuar komanduese apo doktrinë strategjike detyruese. Bashkëpunimi është kryesisht transaksional dhe bazohet në fushat ku interesat e tyre përputhen.

Përtej kundërshtimit të rendit të udhëhequr nga SHBA-ja, ato nuk kanë një ideologji apo plan të përbashkët për krijimin e një rendi alternativ.

Kina dhe Rusia, një marrëdhënie jo e barabartë

Kina mbetet partnerja dominuese në marrëdhëniet me Rusinë, duke e lënë Moskën më të varur nga Pekini sesa anasjelltas.

Megjithatë, Kina nuk ka shkuar deri në ofrimin e një mbështetjeje të drejtpërdrejtë ushtarake në nivelin që Rusia mund të ketë pritur pas shpalljes së miqësisë “pa kufij” në vitin 2022.

Pekini është gjithashtu i shqetësuar nga thellimi i marrëdhënieve mes Rusisë dhe Koresë së Veriut.

Pavarësisht këtyre dallimeve, bashkëpunimi vazhdon të prodhojë rezultate konkrete. Rusia përfiton nga dronët dhe municionet, Koreja e Veriut nga teknologjia dhe përvoja ruse, ndërsa Kina dhe Irani kontribuojnë në mënyra të ndryshme në kapacitetet ekonomike dhe ushtarake të Moskës.

Paralajmërimet nga SHBA-ja: “Më shumë se 600 raste bashkëpunimi”

Zhvillimi i këtij rrjeti po ndryshon edhe mënyrën se si kërcënimet shihen në Uashington.

Ligjvënësit dhe analistët amerikanë po i trajtojnë gjithnjë e më shumë konfliktet në Evropë dhe Indo-Paqësor si pjesë të një tabloje të ndërlidhur.

Senatori republikan John Curtis ka paralajmëruar se një fitore e Vladimir Putinit në Ukrainë mund të ndikojë në llogaritjet e Kinës për Tajvanin. Edhe senatori Rick Scott e ka konsideruar mposhtjen e agresionit rus të rëndësishme për parandalimin e një rrjeti më të gjerë shtetesh autoritare.

Admirali në pension Mark Montgomery tha se janë dokumentuar më shumë se 600 raste bashkëpunimi mes katër vendeve.

Sipas tij, Ukraina po përballet njëkohësisht me kapacitete nga të katër shtetet: Irani furnizon me dronë, Koreja e Veriut me trupa dhe municione, Kina me komponentë me përdorim të dyfishtë, ndërsa Rusia sjell përvojë taktike dhe mund të jetë duke ofruar teknologji ushtarake në këmbim.

Në këtë mënyrë, secili prej vendeve mund të zbusë dobësitë e veta përmes ndihmës së partnerëve.

Një vend mund të sigurojë armë, një tjetër teknologji, një tjetër komponentë dhe një tjetër mbështetje ekonomike. Presioni ndaj njërit prej tyre mund të zbutet pjesërisht përmes ndihmës së të tjerëve.

Rusia dhe Kina kanë përdorur gjithashtu vetot në Kombet e Bashkuara dhe mjete të tjera për të penguar përpjekjet ndërkombëtare ndaj partnerëve të tyre.

Por “CRINK” ka edhe dobësi

Mungesa e një strukture formale e bën këtë bashkëpunim më pak të qëndrueshëm se një aleancë tradicionale.

Interesat e Kinës nuk përputhen gjithmonë me ato të Rusisë, veçanërisht sa i përket marrëdhënieve Moskë-Phenian. Për më tepër, katër vendet nuk kanë një strategji të përbashkët afatgjatë.

David J. Kramer argumenton se SHBA-ja dhe aleatët e saj duhet t’i trajtojnë kërcënimet në Evropë, Azi dhe Lindjen e Mesme si pjesë të një sfide të përbashkët. Ai kërkon bashkëpunim më të madh mes aleatëve dhe përdorim më agresiv të sanksioneve, ndërsa thekson se ndihma ushtarake për Ukrainën mbetet thelbësore.

Ukraina, testi kryesor për Perëndimin

Testi kryesor mbetet Ukraina.

Mungesa e sistemeve të mbrojtjes ajrore i lë civilët dhe infrastrukturën të ekspozuar ndaj sulmeve ruse me dronë iranianë dhe raketa të Koresë së Veriut.

Por pasojat e këtij konflikti shkojnë përtej Evropës. Tajvani e sheh reagimin perëndimor ndaj Rusisë si një tregues për mënyrën se si Kina mund të vlerësojë situatën rreth ishullit.

Kështu, edhe pse CRINK nuk është një aleancë formale, bashkëpunimi mes Rusisë, Kinës, Iranit dhe Koresë së Veriut po krijon një sfidë gjithnjë e më të koordinuar për Perëndimin.

Katër regjimet nuk kanë nevojë të krijojnë një strukturë të unifikuar për të rritur fuqinë e tyre. Mjafton të vazhdojnë të identifikojnë fushat ku mund të mbështesin njëri-tjetrin dhe të zbusin presionin ekonomik, teknologjik dhe ushtarak të SHBA-së dhe aleatëve të saj.