Administrata e presidentit amerikan Donald Trump duket se po zhvendos fokusin nga intensifikimi i operacioneve ushtarake drejt presionit ekonomik ndaj Iranit, në përpjekje për të dobësuar regjimin e Teheranit.

Sipas raportimeve, sulmet amerikane deri tani nuk kanë arritur të rrëzojnë regjimin iranian, ndërsa mungesa e disa municioneve thelbësore dhe mbështetja e kufizuar e opinionit publik amerikan për luftën po shtyjnë administratën Trump drejt një strategjie të re.

Në qendër të saj janë forcimi gradual i sanksioneve dhe vazhdimi i bllokadës detare, me synim kufizimin e eksporteve iraniane të naftës dhe të ardhurave që siguron Teherani prej tyre.

“Nga bombat te sanksionet”

Strategjia rikthen konceptin e “presionit maksimal”, të përdorur nga Trump gjatë mandatit të tij të parë. Edhe pse kjo politikë nuk solli rezultatet që administrata amerikane kërkonte para vitit 2020, zyrtarët amerikanë duket se besojnë se presioni ekonomik mund të jetë më efektiv në rrethanat aktuale.

Ambasadori amerikan në OKB, Mike Walz, ka deklaruar se “Operacioni ‘Tërbimi Ekonomik’, i udhëhequr nga Sekretari Scott Bessant, po shkatërron ekonominë iraniane”.

Edhe Trump është shprehur se po mban një profil më të ulët ndaj Iranit, duke iu referuar inflacionit të lartë dhe mungesës së parave në ekonominë iraniane.

Ndërkohë, Bessant ka deklaruar se qeveria iraniane po u shkakton vështirësi qytetarëve dhe se SHBA-ja do të vazhdojë të ushtrojë presion.

Ekonomia iraniane nën presion të fortë

Sipas të dhënave të cituara në raportime, ekonomia iraniane është goditur rëndë nga lufta dhe sanksionet amerikane. Kapacitetet industriale janë dëmtuar, ndërsa eksportet e naftës bruto janë kufizuar ndjeshëm.

Inflacioni vjetor raportohet të ketë arritur në 77%, ndërsa monedha iraniane është zhvlerësuar me më shumë se 10% krahasuar me nivelin e saj para luftës.

Presioni ekonomik ka shtuar vështirësitë për popullsinë, ndërsa zhvlerësimi i rialit kishte nxitur edhe protesta të dhunshme në fillim të këtij viti.

Megjithatë, mbetet e paqartë nëse përkeqësimi ekonomik do të përkthehet në ndryshim politik nga udhëheqja iraniane.

Kina dhe India, objektivi i mundshëm i presionit amerikan

Një prej mënyrave për të rritur presionin ndaj Teheranit do të ishte goditja e kanaleve përmes të cilave Irani shet naftën e tij.

Në këtë kuadër, vëmendja amerikane mund të përqendrohet te Kina dhe India, dy blerës të rëndësishëm të naftës iraniane. Sipas të dhënave të cituara, Kina përbën më shumë se 90% të eksporteve të naftës së Teheranit.

SHBA-ja ka vendosur tashmë sanksione ndaj disa rafinerive dhe kompanive kineze, por deri tani nuk ka goditur bankat kryesore kineze që financojnë këtë tregti.

Një hap i tillë do të sillte rrezik për marrëdhëniet Washington-Pekin, veçanërisht përpara takimit të planifikuar në shtator mes Donald Trump dhe presidentit kinez Xi Jinping.

Ish-zyrtari i OFAC, Jess Hoversen, paralajmëroi se një strategji më agresive ndaj Iranit nuk do të kishte vetëm pasoja dypalëshe.

“Nëse do të zbatojmë një strategji më agresive, faktorët që do të duhet të merren në konsideratë nuk do të jenë vetëm dypalësh, por do të bëhen shumëpalësh”, tha ai.

Kështu, ndërsa administrata Trump synon të shtrëngojë “lakun” ekonomik rreth Iranit, sfida kryesore mbetet nëse presioni financiar do ta detyrojë Teheranin të bëjë lëshime politike apo nëse do të prodhojë një tjetër përshkallëzim ekonomik dhe diplomatik.