Për herë të tretë, vendet anëtare të Bashkimit Evropian nuk kanë arritur një marrëveshje për hapjen e grupit 3 në negociatat e Serbisë për anëtarësim në BE. Ky dështim ka shkaktuar tensione dhe ka nxjerrë në pah disa faktorë kyç që po pengojnë avancimin e Serbisë në rrugën evropiane.

Non-paper-i i Serbisë: Përpjekja për të Inkurajuar Hapjen e Klasterit

Sipas raporteve nga mediat serbe, Serbi ka paraqitur një non-paper para këtij takimi, ku janë shpjeguar disa hapa që ajo synon të ndërmarrë për të inkurajuar hapjen e grupit 3. Ky dokument ka përfshirë masa të tilla si fillimi i procedurave për zgjedhjen e këshillit të ri REM, rishikimi i listës së zgjedhësve në përputhje me rekomandimet e ODIHR, vendosja e vizave për vendet e treta në përputhje me politikën e vizave të BE-së dhe funksionimi i plotë i interkonjeksionit të gazit me Bullgarinë. Megjithatë, ky non-paper nuk ka mundur të bindë disa shtete të BE-së që kërkojnë rezultate konkrete, duke e konsideruar atë si një “listë dëshirash dhe premtimesh.”

Argumentet Pro dhe Kundër Hapjes së Klasterit të Ri

Në debatin brenda BE-së, disa shtete anëtare mbështesin hapjen e grupit 3, duke theksuar vlerësimin pozitiv të Komisionit Evropian që Serbia ka përmbushur kriteret teknike. Ata argumentojnë se hapja e klasterit do të dërgonte një mesazh pozitiv për rajonin dhe do të afronte Serbinë më shumë me BE-në. Nga ana tjetër, disa shtete të tjera, sidomos ato baltike, janë kundër hapjes së klasterit, duke u fokusuar në lidhjet e ngushta të Serbisë me Rusinë dhe Kinën, si dhe në ngërçin e dialogut mes Beogradit dhe Prishtinës.

Kërkesat e Bashkimit Evropian dhe Reformat e Munguar

Bashkimi Evropian ka theksuar se Serbia duhet të përparojë në disa fusha kyçe, si sundimi i ligjit, liria e medias dhe lufta kundër krimit dhe korrupsionit. Në këtë kuadër, disa vende të BE-së kërkojnë që Serbia të bëjë përparime konkrete para se të mund të arrihet një marrëveshje për hapjen e grupit 3. Po ashtu, Serbia është akuzuar për mosrespektimin e masave kufizuese të vendosura ndaj Rusisë, një faktor tjetër që ka ndikim në bllokimin e avancimit të saj në negociatat për anëtarësim.

Sfida e Reformatave dhe Mungesa e Iniciativës Politike në Serbi

Një tjetër faktor që ka kontribuar në këtë bllokadë është moszbatimi i reformatave të nevojshme brenda afateve të dakorduara dhe mungesa e rezultateve konkrete. Ish-diplomati Srećko Gjukiç ka theksuar se Serbia nuk ka treguar iniciativa të mjaftueshme për të zbatuar reformat e kërkuara, siç tregon edhe ndodhia e fundit në Novi Sad, ku bllokadat e shumta kanë shkaktuar një tragjedi dhe qeveria nuk ka treguar iniciativë për dialogun social.

Mundësia e Hapjes së Klasterit Pas Dhjetorit

Megjithatë, asnjë mundësi nuk është shteruar ende për hapjen e klasterit 3. Sipas raportimeve, një mundësi e mundshme për zhvillimin e një konferencë ndërqeveritare për hapjen e klasterit mund të ndodhë mes 16 dhe 20 dhjetorit. Ky afat do të jetë një moment kyç për Serbinë për të treguar se ka bërë përparime konkrete në rrugën e saj evropiane dhe për të arritur një marrëveshje me BE-në.