Artur Meçollari, një ekspert i njohur i çështjes së kufirit detar mes Shqipërisë dhe Greqisë, ka ndarë një analizë të thelluar mbi zhvillimet e rëndësishme që kanë shoqëruar këtë proces të komplikuar. Meçollari, i cili ka qenë anëtar i grupit negociator në vitin 2018, thekson një sërë marrëveshjesh dhe sfidash që kanë përcaktuar negociatat.
Në vitin 2020, u arrit një marrëveshje politike mes kryeministrit shqiptar Edi Rama dhe ministrit të jashtëm grek Nikos Dendias për të zgjidhur çështjen e kufirit detar në Gjykatën Ndërkombëtare të Hagës. Kjo marrëveshje, sipas Meçollarit, anulonte disa nga dakordësitë e arritura gjatë negociatave të vitit 2018, përfshirë njohjen e Protokollit të Firences të vitit 1925 për kufijtë tokësorë. Meçollari paralajmëron se në bazë të marrëveshjes së vitit 2020, Shqipëria do të humbasë rreth 40 km² në Hagë, për shkak të rrëzimit të vijës së drejtë bazë që ishte marrë parasysh në negociatat e mëparshme.
Pas marrëveshjes së vitit 2020, procesi nuk ka avancuar për shkak të kërkesave për një konsensus të ri nga pala shqiptare, pasi është kuptuar se nuk mund të shkohet në Hagë pa marrë parasysh të gjitha dakordësitë e vitit 2018. Për të mbështetur këtë proces, qeveria shqiptare ka shpenzuar rreth 3 milionë euro për konsulencë juridike, duke kontraktuar firmën ligjore të Cherie Blair. Sipas Meçollarit, ky shpenzim është bërë për të marrë këshilla të cilat vërtetojnë atë që tashmë dihej, se çështja nuk mund të zgjidhet përmes Hagës pa përfshirë të gjitha marrëveshjet e mëparshme.
Në nëntor 2022, anijet greke filluan kërkime për hidrokarbure në zonat e kontestuara, përfshirë edhe shelfin kontinental të Shqipërisë. Kjo veprimtari shihet nga Meçollari si një formë presioni ndaj Shqipërisë për të përshpejtuar marrëveshjen për kufirin detar në Hagë. Ndërkohë, Ministria e Punëve të Jashtme të Shqipërisë ka deklaruar se anijet greke nuk kanë kryer kërkime në zonat e kontestuara, edhe pse të dhënat nga sistemi AIS kanë treguar se ato kanë hyrë në ujërat shqiptare.
Në analizën e tij, Meçollari përmend gjithashtu urdhrin e kryeministrit të asaj kohe, Sali Berisha, të datës 23 gusht 2007, për fillimin e negociatave për delimitimin e kufirit detar me Greqinë. Ky urdhër, sipas Meçollarit, u dha pa autorizimin e Presidentit të Republikës dhe shkelte legjislacionin në fuqi. Me këtë urdhër, negociatat përfshinin delimitimin e shelfit kontinental dhe zonës ekskluzive ekonomike, ndërkohë që grupi negociator shkoi më tej duke përfshirë edhe detin territorial, gjë që u shpall e paligjshme nga Gjykata Kushtetuese në vitin 2010.
Meçollari thekson se të dyja këto veprime janë konsideruar shkelje ligjore nga Gjykata Kushtetuese, që në vendimin e saj të vitit 2010 e shpalli antikushtetuese draft-marrëveshjen për kufirin detar të firmosur në prill të vitit 2009 në Tiranë. Grupi negociator që u krijua për këtë proces përfshinte përfaqësues nga disa ministri dhe institucione të rëndësishme, përfshirë Ministrinë e Mbrojtjes, Ministrinë e Drejtësisë dhe Akademinë e Shkencave.
Artur Meçollari përmbyll analizën e tij duke shprehur shqetësimin se sfidat teknike dhe ligjore që kanë shoqëruar procesin duhet të adresohen me seriozitet nëse Shqipëria dëshiron të mbrojë interesat e saj në këtë çështje delikate.
