Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë së Veriut vendosi të shtyjë seancën për shqyrtimin e kushtetutshmërisë së Ligjit për përdorimin e gjuhëve, duke lënë një datë të pacaktuar për vazhdimin e saj. Vendimi erdhi pas mungesës së dy gjykatësve shqiptarë, Osman Kadriu dhe Naser Ajdari, të cilët bojkotuan procesin.
Propozimi për shtyrje u paraqit nga gjykatësja raportuese Elizabeta Dukovska dhe gjykatësi turk, Fatmir Skender, duke pasur mbështetjen e kryetarit të Gjykatës Kushtetuese, Darko Kostadinovski, dhe shumicës së gjykatësve. E vetmja që kundërshtoi ishte gjykatësja Dobrilla Kacarska, e cila theksoi se Gjykata duhet të japë vendimin përfundimtar pa vonesa.
Në një konferencë për shtyp, Kostadinovski sqaroi se shtyrja nuk duhet të kuptohet si dobësi, por si përpjekje për një vendimmarrje të drejtë dhe të përgjegjshme. Ai paralajmëroi se seanca përgatitore mund të mbahet në fillim të marsit 2025.
Reagime dhe implikime politike
Vendimi për shtyrje nxiti reagime të ndryshme nga spektri politik dhe aktorët shoqërorë:
– Lideri i BDI-së, Ali Ahmeti, gjatë një tubimi para Gjykatës Kushtetuese, e krahasoi situatën me vitin 1989 dhe bëri thirrje për paqe dhe bashkëjetesë mes komuniteteve. Ai sugjeroi mbylljen e 13 nismave që kontestojnë ligjin dhe shprehu shqetësimin se ndryshimet mund të rrezikojnë zbatimin e tij.
– **Zëvendëskryeministri Izet Mexhiti**, nga koalicioni shqiptar VLEN, dhe figura të tjera politike theksuan se ligji mbetet në fuqi dhe garantuan mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve.
– VMRO-DPMNE, partia më e madhe opozitare maqedonase, ka kontestuar disa dispozita të ligjit, duke përmendur vështirësitë teknike dhe administrative në zbatim.
Ligji dhe sfidat e tij
Ligji për përdorimin e gjuhëve, i miratuar në vitin 2018, përfshin nene që garantojnë përdorimin e gjuhës shqipe në institucionet shtetërore, në procese gjyqësore, në bankënota dhe uniforma policore. Ish-presidenti Gjorgje Ivanov refuzoi ta dekretonte, por Kuvendi e kaloi ligjin pa pengesa.
Kritikat ndaj ligjit përfshijnë shqetësime mbi zbatueshmërinë praktike, interpretimin e disa dispozitave dhe ndikimin e tij në marrëdhëniet ndëretnike. Komisioni i Venecias në vitin 2019 rekomandoi rishikime për disa nene, duke përfshirë përdorimin e gjuhës shqipe në procedurat gjyqësore.
Profesor Jeton Shasivari vlerëson se shtyrja e seancës reflekton një qasje të kujdesshme dhe profesionale. Ai argumenton se Ligji për përdorimin e gjuhëve ka bazë kushtetuese dhe kritikat ndaj tij lidhen kryesisht me zbatimin praktik dhe redaktimin gjuhësor.
Mbi 250 intelektualë shqiptarë kanë nënshkruar një letër të hapur, duke i bërë thirrje Gjykatës Kushtetuese të veprojë me profesionalizëm dhe të shmangë vendime të motivuara politikisht, që mund të rrezikojnë marrëdhëniet ndëretnike.
Vendimi përfundimtar i Gjykatës pritet të ketë ndikim të gjerë në bashkëjetesën ndëretnike dhe stabilitetin politik në Maqedoninë e Veriut.
