Vdekja e papritur e këngëtarit grek Giorgos Mazonakis ka rikthyer në vëmendje debatin mbi përdorimin e të ashtuquajturave terapi alternative dhe trajtimeve të paregjistruara apo të pacertifikuara shkencërisht.

Shoqata Helenike e Hematologjisë, përmes një njoftimi, ka ngritur shqetësimin për mënyrën se si reklamohen dhe ofrohen disa prej këtyre procedurave, ndërsa hematologu Dr. Elias Pessach u bën thirrje qytetarëve të tregohen veçanërisht të kujdesshëm.

“Mjekësia nuk është mirëqenie”, thekson Pessach, duke argumentuar se disa procedura serioze mjekësore po paraqiten në kontekste të ndryshme si metoda për “detoksifikimin”, “jetëgjatësinë” apo “rininë e përjetshme”.

Sipas të dhënave të bëra publike deri tani, ngjarja lidhet me një klinikë private të quajtur “Klinika e Qelizave Staminale”. Megjithatë, Shoqata thekson se shkaku i vdekjes dhe çdo përgjegjësi eventuale duhet të përcaktohen nga hetimi zyrtar.

Shoqata: Qelizat staminale nuk rigjenerojnë të gjitha indet

Shoqata Helenike e Hematologjisë sqaron se qelizat staminale hematopoietike, pra qelizat primitive që prodhojnë elementët e gjakut, kanë aftësinë të rigjenerojnë vazhdimisht gjakun.

Ato përdoren në kushte të veçanta spitalore për transplantet e palcës së kockave, të cilat aplikohen te pacientët me leuçemi dhe sëmundje të tjera hematologjike.

Sipas Shoqatës, këto qeliza rigjenerojnë ekskluzivisht qelizat e gjakut dhe nuk rigjenerojnë inde të tjera të organizmit. Çdo përdorim i tyre për qëllime të tjera, thuhet në njoftim, nuk është i dokumentuar shkencërisht dhe mund të jetë potencialisht i rrezikshëm.

Po ashtu, bazuar në publikimet dhe deklaratat e mjekëve, raportohet se Giorgos Mazonakis kishte shkuar në këtë klinikë për t’iu nënshtruar plazmaferezës.

Plazmafereza është një procedurë terapeutike që kryhet me pajisje të posaçme, në kushte spitalore dhe nga personel i specializuar. Ajo përdoret kryesisht nga hematologët dhe nefrologët për heqjen e antitrupave patologjikë nga gjaku, në trajtimin e disa sëmundjeve autoimune.

Procedura mund të shkaktojë efekte anësore, kryesisht në sistemin kardiovaskular, ku ndër më të zakonshmet janë ulja e tensionit të gjakut dhe çrregullimet e ritmit të zemrës.

“Detoksifikimi” dhe “mirëqenia”

Shoqata paralajmëron se në reklamimet e të ashtuquajturës “mjekësi alternative”, plazmafereza paraqitet si një mënyrë për “detoksifikimin” e organizmit, “mirëqenien” dhe “jetëgjatësinë”.

Sipas saj, këto pretendime nuk janë mbështetur nga studimet klinike.

Shoqata Helenike e Hematologjisë thotë se që në vitin 2019 i kishte drejtuar një letër Organizatës Kombëtare të Barnave (EOF), Organizatës Kombëtare të Transplanteve (EOM) dhe Ministrisë së Shëndetësisë, duke paralajmëruar për rreziqet e ofrimit dhe reklamimit të terapive qelizore të paprovuara ose të pamjaftueshme nga pikëpamja shkencore.

Në atë letër kërkohej hetimi i menjëhershëm i strukturave që ofrojnë terapi qelizore të paautorizuara, forcimi i mekanizmave të mbikëqyrjes dhe informimi zyrtar i publikut për rreziqet e mundshme.

Tashmë, Shoqata përsërit thirrjen që shteti, përmes Organizatës Kombëtare të Barnave, të kërkojë prova të qarta për bazën shkencore dhe dokumentimin e trajtimeve të reklamuara si “rigjeneruese”.

Njëkohësisht, kërkohet që shoqatat mjekësore që licencojnë klinikat të kontrollojnë kualifikimin profesional dhe bazën shkencore të aplikantëve, si dhe të monitorojnë aktivitetin e anëtarëve të tyre.

Dr. Pessach: “Fjalë mbresëlënëse në anglisht dhe premtime për rininë e përjetshme”

Hematologu Dr. Elias Pessach thotë se rasti ka hapur nevojën për një debat më të gjerë mbi mënyrën se si ofrohen dhe reklamohen disa procedura.

Sipas tij, vitet e fundit janë shtuar qendrat që ofrojnë trajtime të lidhura me mezoterapinë, kundër plakjes, jetëgjatësinë, “detoksifikimin” dhe mirëqenien.

“Fjalë mbresëlënëse në anglisht, ambiente luksoze dhe premtime për ‘pastrimin’ e gjakut, forcimin e imunitetit, rigjenerimin e qelizave dhe rininë e përjetshme”, shkruan ai, duke theksuar nevojën për të bërë dallimin mes procedurave të ndryshme mjekësore.

Sipas Pessach, plazmafereza terapeutike nuk është një procedurë “detoksifikimi”. Ajo është një trajtim serioz që kryhet jashtë trupit: gjaku kalon nëpër një pajisje të posaçme, plazma hiqet dhe qelizat e gjakut i rikthehen pacientit së bashku me një lëng zëvendësues.

Procedura përdoret në disa sëmundje të rënda hematologjike, neurologjike dhe autoimune. Ajo mund të shkaktojë ulje të tensionit të gjakut, ulje të kalciumit në gjak, reaksione alergjike ose aritmi dhe kërkon monitorim të vazhdueshëm.

“Plazmaferezë është një gjë, PRP-ja një tjetër”

Dr. Pessach bën gjithashtu dallimin mes plazmaferezës dhe PRP-së.

PRP-ja përfshin marrjen e një sasie të vogël gjaku nga vetë personi, centrifugimin e tij dhe, zakonisht, injektimin lokal të plazmës së pasur me trombocite. Sipas tij, PRP-ja nuk është plazmaferezë dhe nuk është terapi me qeliza staminale.

Edhe qelizat staminale, thekson hematologu, nuk janë një “eliksir rinie”.

Ekzistojnë trajtime reale dhe që shpëtojnë jetë me qeliza staminale hematopoietike, siç janë transplantet për pacientët me leuçemi dhe sëmundje të tjera të rënda. Por kjo, sipas tij, nuk do të thotë se çdo PRP apo koncentrat gjaku i përshkruar si “i pasur me qeliza CD34+” është një trajtim i miratuar për plakjen, demencën, sëmundjet e zemrës apo “forcimin e organizmit”.

“Plazmaferezë është një gjë, PRP-ja një tjetër, koncentrati i qelizave një tjetër dhe transplanti i qelizave staminale një tjetër”, thekson ai.

Sipas Pessach, këto terma nuk janë të këmbyeshëm dhe nuk duhet të përdoren për të krijuar përshtypjen e një trajtimi më të avancuar apo për të mashtruar pacientët.

“Asnjë person nuk mund të kryejë procedura mjekësore vetëm sepse ka ndjekur një seminar”

Hematologu thekson gjithashtu se një qendër nuk bëhet klinikë mjekësore vetëm sepse përdor fjalën “klinikë” në emërtimin e saj.

Procedurat që kërkojnë licencë të posaçme, infrastrukturë të përshtatshme, personel të trajnuar, monitorim të vazhdueshëm dhe pajisje për reanimim, sipas tij, nuk mund të kryhen kudo dhe nga kushdo.

“Asnjë person nuk mund të kryejë procedura mjekësore vetëm sepse ka ndjekur një seminar”, thotë hematologu, duke shtuar se profesionistë të ndryshëm të shëndetësisë kanë kompetenca të përcaktuara qartë nga ligji.

“Edhe një diplomë mjekësore nuk është një çek i bardhë. Unë jam hematolog”, thekson ai.

Pessach sjell si shembull faktin se një pacient me gurë në veshka apo që ka nevojë për ndërhyrje kirurgjikale në prostatë do t’i drejtohej një urologu dhe jo një mjeku të një specialiteti tjetër vetëm sepse ai është mjek.

Në të njëjtën mënyrë, shton ai, nuk mjafton që dikush të jetë mjek për të blerë një pajisje dhe të nisë të reklamojë plazmaferezë, “qeliza staminale”, ekzosome apo “serume rinie” intravenoze, pa trajnimin, dokumentacionin dhe licencimin e duhur.

Çdo procedurë invazive ose intravenoze, sipas tij, duhet të ketë një indikacion të qartë mjekësor, të kryhet pas marrjes së historisë së plotë të pacientit dhe pëlqimit të informuar, ndërsa përgatitjet e përdorura duhet të jenë të gjurmueshme.

Gjithashtu, struktura duhet të ketë mundësi të trajtojë menjëherë komplikacione të rënda, përfshirë reaksionet anafilaktike apo arrestin kardiak.

Në fund, Dr. Pessach u bën thirrje qytetarëve që përpara se t’i nënshtrohen një procedure të tillë të kërkojnë informacion të qartë dhe të verifikueshëm.

“Nëse nuk ka përgjigje të qarta, largohemi”, thekson Pessach.